Yeni Koronavirüs'e Karşı Nasıl Hazırlıklı Olunur?

Ortak yazar: Erik Kramer, DO, MPH

Bu Makalede:Virüsün Yayılmasını ÖnlemekAcil Bir Duruma Karşı Evde Stok YapmakOkulların ve İş Yerlerinin Kapanmasına Karşı Plan YapmakSakin Kalarak Gelişmelerden Haberdar Olmak22 Referans

Büyük ihtimalle Yeni Koronavirüs (COVID-19) hakkındaki haberlerden kaçamıyorsun ve bu durum seni kaygılandırıyor olabilir. Virüsün varlığı dünyada daha fazla yerde kabul edildikçe, sıra senin ülkene geldiğinde ne olacağını merak ediyorsun. Muhtemel bir salgın çok korkutucu olsa da bulunduğun bölgede onaylanmış vakalar yoksa Yeni Koronavirüs’le ilgili endişelenmene gerek olmaz. Bununla birlikte, daha çok insanın hastalanmaması için Sağlık Bakanlığı herkesin Yeni Koronavirüs’e karşı hazır olmak amacıyla temel önlemleri almasını önermektedir.[1]

1
Virüsün Yayılmasını Önlemek

  1. 1
    Ellerini su ve sabunla 20 saniye boyunca yıka. Bu çok basit görünebilir, ama ellerini yıkamak hastalıktan korunmak için en iyi yoldur. Ellerini akan ılık suyun altında ıslat ve sonra da avuç içine hafif bir sabun sür. Ellerini 20 saniye boyunca ov ve sonra da sabunu akan ılık suyun altında durula.[2]
    • Alkol bazlı antiseptikler de virüsün bulaşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Bunları el yıkamanın yerine değil, ona ek olarak kullan.
  2. 2
    Ellerini gözlerinden, burnundan ve ağzından uzak tut. Yeni Koronavirüs genellikle ya taşıyıcı biri hapşırdıktan veya öksürdükten sonra havaya karışan damlacıkları solursan ya da bu damlacıkların bulaştığı ellerinle yüzüne dokunursan sana bulaşır. Ellerini yıkamadığın sürece yüzüne dokunma. Aksi takdirde, kazara mikropları vücuduna almış olursun.[3]
    • Ellerin kirli olabileceği için burnunu silmek ya da öksürürken ağzını kapatmak için mümkünse mendil kullan.
  3. 3
    Hasta görünmeseler bile başkalarıyla tokalaşmaktan kaçın. Maalesef Yeni Koronavirüs taşıyan insanlar belirtileri göstermeseler dahi hastalığı yayabilirler. Güvende olmak için Yeni Koronavirüs tehdidi ortadan kalkana kadar kimseyle tokalaşma. Bunun yerine, kibarca tokalaşmayı reddet ve Yeni Koronavirüs’ten korunmaya çalıştığını açıkla.[4]
    • “Ben de tanıştığıma memnun oldum. Normalde tokalaşırım, ama Sağlık Bakanlığı Yeni Koronavirüs tehdidi geçene kadar tokalaşmaktan kaçınmayı öneriyor.” gibi bir açıklama yapabilirsin.
  4. 4
    Öksüren ve hapşıran insanlardan uzakta dur. Yeni Koronavirüs bulaşma ihtimali olmasa da birinin solunum yolu enfeksiyonu belirtileri gösterdiğini fark edersen dikkatli davranmak en iyisidir. Öksüren ve hapşıran birinin yanından sessizce ve saygılı bir şekilde uzaklaş.[5]
    • O esnada o kişiyle konuşuyorsan izin isterken kibar ol. “Öksürdüğünü fark ettim. Umarım en kısa zamanda iyileşirsin, ama kazara senden gelen mikropları solumamak için uzakta bir yere geçeceğim.” gibi bir şey söyleyebilirsin.

    İpucu: Yeni Koronavirüs Çin’den yayılmış olsa da Asyalı tüm insanlarla bağlantılı değildir. Maalesef söylenilenlere göre Asya kökenli insanlar, başkaları tarafından onlara zarar veren ırkçı fişlemeye ve agresif davranışlara maruz kalıyorlar. Virüs dünya genelinde yayılmakta ve her an herkese virüs bulaşabilir ya da herkes onu yayabilir; bu yüzden herkese karşı nazik ve eşit şekilde davran.

  5. 5
    Hem kamusal alanda hem de evde yüzeylere dokunmadan önce onları dezenfekte et. Sağlık Bakanlığı; evi, çalışma alanını ve kamusal alanları mümkün olduğunca temiz tutmak gerektiğini önermektedir. Sert yüzeylere dezenfektan püskürt ya da onları ıslak mendille sil. Yumuşak yüzeylere mümkün olan her an uygun bir dezenfektan sprey sık.[6]
    • Mesela tezgâhlara, korkuluklara ve kapı kollarına Lysol sprey püskürt. Alternatif olarak, bu sert yüzeyleri temizlemek için Lysol dezenfektan ıslak mendillerden kullan.
    • Lysol ayrıca yumuşak yüzeylerde de etkilidir.
    • Doğal temizleyiciler tercih edersen beyaz sirke harika bir seçenek olabilir.
  6. 6
    Yalnızca doktorun önerirse ya da hastaysan yüz maskesi tak. Bazı insanlar Yeni Koronavirüs’ün bulaşmasını önlemek için yüz maskesi taksa da Sağlık Bakanlığı bunun gerekli olmadığını söylüyor. Doktorun takmanı söylemediği ya da hasta olmadığın sürece yüz maskesi yakmak konusunda endişelenme. Hastaysan maske sayesinde öksürürken ve hapşırırken çıkan damlacıklar içeride hapsedilir ve böylece başkalarına mikrop bulaştırmamış olursun.[7]
    • Herhangi bir ihtimale karşı cerrahi maske alman gerekmez. Açıkçası ihtiyaç dışı satın alındığında piyasadaki ürünler bitebilir ve gerçekten ihtiyaç duyanlar bunlara ulaşamayabilir.

    İpucu: Normal mağazalardan aldığın cerrahi maskeler Yeni Koronavirüs’e (COVID-19) karşı herhangi bir fazladan koruma sağlamaz. Yalnızca yüze iyi oturan N95 maskeleri virüs koruması sağlar ve bunlar da sınırlı şekilde tedarik edilir. N95 maskelerinin Yeni Koronavirüs hastalarını tedavi eden tıbbi çalışanlar için ayrılması çok önemlidir.

2
Acil Bir Duruma Karşı Evde Stok Yapmak

  1. 1
    Kilerini ve derin dondurucunu 2 ila 4 hafta yetecek kadar yiyecekle doldur. Hastaysan ya da yaşadığın şehirde Yeni Koronavirüs salgını varsa evde kalman gerekecek. Markete gitmek ya da yemek sipariş etmek de imkânsız hâle gelecek. Kolay bozulmayan, uzun süre saklanabilen yiyecekleri satın alarak ve kilerinde depolayarak hazırlık yap. Ayrıca derin dondurucunu da ihtiyaç duyduğunda buzunu çözdürüp kullanabileceğin bozulabilir yiyeceklerle doldur.[8]
    • Fazladan konserve yemek, ton balığı ve uzun raf ömrü olan paketli yiyecekler satın al.
    • Dondurulmuş yiyecekleri depola, ama aynı zamanda et, ekmek gibi bozulabilen ve buzu çözdürülüp tüketilebilen yiyecekleri de derin dondurucuda sakla.
    • Bir süre markete gidemeyebileceğin için süt içmek istersen kilerde saklamak üzere süt tozu bulundur.

    Bunu Biliyor Muydun? Yaşadığın şehirde Yeni Koronavirüs salgını varsa Sağlık Bakanlığı herkesin evde kalmasını ve diğer insanlarla aynı ortamda olmamasını önermektedir. Buna sosyal uzaklaşma denir ve hastalığın yayılmasını önlemeye yardımcı olur.[9]

  2. 2
    Tuvalet kâğıdı, sabun ve deterjan gibi temel ihtiyaç malzemelerini fazladan satın al. Evde biri hastaysa ya da yaşadığın şehirde salgın varsa haftalarca evde kalman gerekebilir. Bunun gerçekleşmesi durumunda, evde düzenli olarak kullandığın malzemeleri satın al ki kısa zamanda hiçbir şey tükenmesin. Hazırlıklı olmak için mümkünse bir aylık ihtiyaçlarını satın al. Satın alabileceğin bazı ürünler şunlardır:[10]
    • Mendil - öksürüğü, hapşırığı kapatmaya ve burnunu sümkürmeye yetecek kadar
    • Bulaşık deterjanı
    • El sabunu
    • Kâğıt havlu
    • Tuvalet kâğıdı
    • Çamaşır deterjanı
    • Temizlik ürünleri
    • Hijyenik ped ya da tampon
    • Kişisel bakım ürünleri
    • Bebek bezi
    • Evcil hayvan malzemeleri

    İpucu: İhtiyacından fazlasını depolamaktan kaçın. Yalnızca yaklaşık iki haftalık ihtiyaçlarını al. Yaşadığın yerdeki diğer insanların da temiz kalmak için yeterli malzemeye sahip olması ve ihtiyaç hâlinde kendilerini izole etmesi gerekeceğini unutma.

  3. 3
    Solunum yolu enfeksiyonu için kullanılan, reçetesiz satılan ilaçlardan al. Virüsün kendisi için bir tedavi yöntemi olmasa da solunum yolu enfeksiyonunun bilinen belirtilerini tedavi edebilirsin. Hasta olma ihtimaline karşı burun tıkanıklığı giderici (dekonjestan) ilaçlardan, Tylenol gibi ağrı kesici ve ateş düşürücü (asetaminofen) ilaçlardan ve Advil gibi ibuprofen etken maddeli ve Aleve gibi naproksen etken maddeli steroid yapıda olmayan iltihap önleyici ilaçlardan (NSAID’lerden) birer paket satın al. Ayrıca öksürüğü kontrol etmeye yardımcı olması için öksürük pastili ya da öksürük ilacı da satın alabilirsin.[11]
    • Ev halkı kalabalıksa birden fazla kişinin hastalanması ihtimaline karşı fazladan birkaç kutu ilaç daha satın alman gerekebilir. Doktoruna kaç kutu alman gerektiğini sor.
  4. 4
    En az 30 gün boyunca alman gereken ilacı temin ettiğinden emin ol. Günlük olarak ilaç alıyorsan Yeni Koronavirüs tehdidi geçene kadar evde fazladan ilaç bulundurma konusunda doktoruna ya da eczacına danış. Yaşadığın şehirde salgın varsa ya da hastaysan ilaçlar bittiğinde yenilerini alman mümkün olmayabilir. İşi sağlama almak için 30 gün yetecek kadar ilacı elinde bulundurmaya çalış.[12]
    • İlaçların bir kısmını yenilemek için her hafta ya da iki haftada bir eczacıya uğraman gerekebilir. Bu şekilde daima 30 günlük ilacını temin edebilirsin.
    • Doktorunun ve eczacının ihtiyaçlarınla ilgili önerilerini öğrenmek için seçeneklerin hakkında onlarla konuş.

3
Okulların ve İş Yerlerinin Kapanmasına Karşı Plan Yapmak

  1. 1
    Okulların ve gündüz bakımevlerinin kapanmak zorunda olması ihtimaline karşı çocuk bakımını planla. Yeni Koronavirüs vakası yaşadığın şehirde görüldüyse okulların ve gündüz bakımevlerinin kapanması ya da erkenden tatil dönemine girmesi muhtemeldir. Çalışan bir ebeveynsen çocuk bakımına ihtiyaç duyacağın için oldukça stresli bir durum olabilir. Çocuk bakım seçeneklerini öğren. Hazırlıklı olmak için önceden ayarlamalar yapmaya çalış.[13]
    • Okullar ve gündüz bakımevleri kapanırsa mesela bir akrabandan çocuklarına bakmasını rica edebilirsin. Alternatif olarak da mümkünse evden çalışma ya da izin kullanma konusunda patronunla konuşabilirsin.
  2. 2
    Olası evden çalışma seçenekleriyle ilgili patronunla konuş. Endişelenmene gerek olmasa da yaşadığın şehirde Yeni Koronavirüs salgını varsa işe gidemeyebilirsin. Virüsün yayılmasını durdurmak için muhtemelen iş yerleri kapanacak ve diğer organizasyonlar iptal olacaktır. Buna hazır olmanı sağlaması için salgın durumunda uzaktan çalışabilir misin diye patronuna sor. Yürütebileceğin görevler, mesuliyetini nasıl sağlayacağın ve çalışabileceğin saatler hakkında konuş.[14]
    • “Birçok şirketin Yeni Koronavirüs nedeniyle çalışanlara evden çalışma hakkı verdiğini gördüm. Burada bir salgın olması durumunda uzaktan çalışabileceğimi umuyorum. Bu konu hakkında konuşabilir miyiz?” gibi bir şey söyleyebilirsin.
    • Evden çalışma seçeneği herkes için geçerli olmayacaktır. Ancak iş yerindeki görevlerinin hepsini ya da bir kısmını evden yapabiliyorsan bu alternatife hazırlıklı olmakta sakınca yok.
  3. 3
    Gelir kaybı yaşarsan yaşadığın bölgedeki yardım kuruluşlarını araştır. Evden çalışma imkânın olmadığı takdirde ailene nasıl destek olacağın konusunda oldukça kaygılı olabilirsin. Neyse ki yardım alabileceğin kuruluşlar mevcut. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve belediyelerin sosyal hizmetler müdürlükleri mali ihtiyaçların konusunda sana destek sağlayabilir ve yerel gıda bankaları da mutfağını doldurmana yardımcı olabilir. Yaşadığın şehirde yardım alabileceğin yerlerin bir listesini yap.[15]
    • Yerel dini kuruluşlar da ihtiyaç sahibi insanlara yardım sağlayabilir.
    • Endişelenmemeye çalış. Herkes bu deneyimin birlikte üstesinden gelecek ve insanlar da ihtiyaç sahiplerine yardım etmek için bir araya gelecektir.

4
Sakin Kalarak Gelişmelerden Haberdar Olmak

  1. 1
    Yeni Koronavirüs’le ilgili güncel haberleri günde bir kez kontrol et. Sağlık Bakanlığı her gün hem kendi güncellemelerini hem de Dünya Sağlık Örgütü'nün güncellemelerini yayınlıyor ve kendini koruyabilmen için bunlardan haberdar olman önemli. Ancak Yeni Koronavirüs’le ilgili korkuların zihnini ele geçirmesine de izin verme. Sürekli güncellemelere bakmak yerine günde bir kez haberleri oku.[16]

    İpucu: İnsanlar korktuğu için İnternet’te yalan yanlış haberler dolanıyor. Gereksiz panik yapmaktan kaçınmak için haberleri güvenilir kaynaklardan al. Ayrıca okuduğun her şeyi Sağlık Bakanlığı'nın İnternet sitesinden kontrol ederek teyit et.

  2. 2
    İçinin rahat olması için olası bir Yeni Koronavirüs salgınına karşı aile planını hazırla. Ailenin hastalanmasından endişeleniyor olabilirsin. Ayrıca virüsle ilgili sorular soran çocukların da olabilir. Hepinizin hazır ve kontrol altında hissetmesi için virüsün yayılma durumuna karşı planlarınızı tartıştığınız bir aile toplantısı yap. Tartışabileceğin bazı konular şunlardır:[17]
    • Yeterince yiyecek ve erzak olacağına dair her bir aile üyesine güven ver.
    • Çocuklarına iyi bakılacaklarını anlat.
    • Salgın durumunda evde zaman geçirme konusundaki fikirleri tartışmaya aç.
    • Tüm aile üyeleriyle bir acil iletişim listesi paylaş.
    • Birinin hasta olması durumuna karşı evde bir hasta odası düzenle.
  3. 3
    Bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olması için sağlıklı yaşam tarzı tercihleri yap. Yeni Koronavirüs ilaçla tedavi edilemez; bu yüzden güçlü bir bağışıklık sistemi en iyi savunma mekanizman olacaktır. Neyse ki sağlıklı bir yaşam tarzı ile bağışıklık sistemini güçlendirebilirsin. Sana özel ihtiyaçların ne olduğunu öğrenmek için doktorunun önerilerini dinle. Şunları deneyebilirsin:[18]
    • Her öğünde taze sebze ve meyve ye.
    • Haftada 5 gün, günde 30 dakika spor yap.
    • Doktorun onay verirse multivitamin al.
    • Geceleri 7 ila 9 saat uyu.
    • Stresten kurtul.
    • Sigara içme.
    • Hâlâ olmadıysan grip aşısı ol.
  4. 4
    Belirtilerin olduğundan endişeleniyorsan doktorunla görüş. Muhtemelen Yeni Koronavirüs kapmamışsındır, ama yine de belirtilerini ciddiye almak önemlidir. Ateş, öksürük ve nefes alma sorunları gibi belirtilerin varsa Yeni Koronavirüs kapıp kapmadığını anlamak için doktorunla iletişime geç. Bu arada, mikroplarının yayılmasını kısıtlamak için evde kal. Doktorun olası bir teşhisi doğrulamak için sana Yeni Koronavirüs testi yapabilir.[19]
    • Yeni Koronavirüs kapmış olabileceğini hastane personeline bildirmeden önce kliniğe gitme. Muhtemelen seni diğer hastalardan ayrı bir odada yalnız tutacaklar. Alternatif olarak evde ya da aracında kalmanı da önerebilirler.
    • Yeni Koronavirüs kapmışsan kendi kendini evde tedavi edebilirsin. Doktorun komplikasyon riskin olduğunu düşünüyorsa bakımını denetlemek isteyebilirler.
  5. 5
    Seyahate çıkmadan önce yolculuk uyarılarını kontrol et, ama endişelenmemeye çalış. Seyahat ederken muhtemelen endişelenmene gerek olmaz. İtalya ve Çin toprakları dışındaki çoğu bölge Yeni Koronavirüs’ten etkilenmemiştir. Ancak güvende kalmak için seyahate çıkmadan önce Sağlık Bakanlığı'ndan[20] seyahat uyarılarını kontrol etmek çok iyi olur.[21]
    • Endişelerin varsa seyahatini iptal edebilir ve paranın bir kısmını ya da hepsini geri alabilirsin. Seçeneklerini görmek adına seyahat planların için rezervasyon yaptırdığın şirketle görüş.

İpuçları

  • Panik olmamaya çalış. Olası bir salgınla karşı karşıya kalmak korkutucu olabilir, ama muhtemelen endişelenmen gerekmeyecek.
  • Herkese kibar bir şekilde davranmayı unutma. Birisi sırf Asyalı diye onda Yeni Koronavirüs varmış gibi düşünme. Virüsün en az 67 ülkeye yayıldığını, yani birbirinden farklı halkları etkilediğini unutma. Ayrıca öksüren herkeste Yeni Koronavirüs olduğunu da zannetme.

Uyarılar

  • Hasta olabileceğini düşünüyorsan doktora gitmek dışında evden ayrılma. Hastalığı bulaştırabilirsin ki başkalarını korumak önemlidir.[22]

Referans

  1. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/AcilHastalikSoruCevap
  2. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public
  3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronavirus/symptoms-causes/syc-20479963
  4. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Bulasici-hastaliklar-db/hastaliklar/2019_n_CoV/afisler/A-6-BROSUR-BASKI.pdf.pdf
  5. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200218-sitrep-29-covid-19.pdf?sfvrsn=6262de9e_2
  6. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/AcilHastalikSoruCevap
  7. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/AcilHastalikSoruCevap
  8. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/community/get-your-household-ready-for-COVID-19.html
  9. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/AcilHastalikSoruCevap
göster dahası... (13)

Makale Bilgisi

Erik Kramer, DO, MPH bu makalenin ortak yazarıdır. Dr. Erik Kramer Colorado Üniversitesi’nde, kilo yönetimi, diyabet ve dahiliye alanlarında uzmanlaşmış Birinci Basamak Doktor’dur. Osteopatik Doktor derecesini 2012 yılında Touro Üniversitesi Nevada Osteopatik Tıp Fakültesi’nden almıştır.

Kategoriler: Sağlık

Diğer dillerde:

English: Prepare for Coronavirus, Português: se Preparar para o Coronavírus, Deutsch: Auf den Coronavirus vorbereiten, 日本語: 新型コロナウイルスに備える, 한국어: 코로나19에 대비하는 법, Tiếng Việt: Phòng bị virus Corona cho bản thân và gia đình, Español: prepararte para el coronavirus, ไทย: เตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกับไวรัสโคโรนา, Bahasa Indonesia: Menyiapkan Diri untuk Menghadapi Virus Corona, العربية: الحماية من فيروس كورونا, Nederlands: Voorbereidingen treffen voor een uitbraak van het coronavirus, Italiano: Preparasi al Coronavirus, Français: se préparer au coronavirus, Русский: подготовиться на случай вспышки коронавирусной инфекции COVID 19, हिन्दी: कोरोना वायरस के लिए अपने घर और खुद को तैयार करें (Prepare Yourself and Your Home for Coronavirus)

Bu sayfaya 132 defa erişilmiş.
Bu makale işine yaradı mı?