İlk Yeni Koronavirüs (COVID-19) vakası Türkiye’de doğrulandığından beri risk altında olmaktan dolayı -özellikle sağlığın iyi değilse- giderek daha fazla endişeleniyor olabilirsin. Virüsü taşıyan biriyle yakın temasta olmadıysan ya da hastalığın yaygın olduğu bir bölgeye seyahat etmediysen hastalığa yakalanman pek mümkün değil, ama herhangi bir virüs şüphesi Sağlık Bakanlığı tarafından sağlık acil durumu olarak değerlendirilecektir.[1] Yeni Koronavirüs’e maruz kaldığına inanıyorsan doktorunla iletişime geç ve bir değerlendirme yapması için muayene ol. Eğer doktorun risk altında olduğuna kanaat getirirse çeşitli prosedürler yerine getirildikten sonra alınan numune Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarı’nda teste tabi tutulacaktır.

Kısım 1 / 2:
Test İçin Uygun Kriterlere Sahip Olmak

  1. 1
    Yüksek ateş belirtisine karşı vücut sıcaklığını gözlemle. Yeni Koronavirüs taşıdığı doğrulanan çoğu insanda yüksek ateş, yani normal vücut sıcaklığından daha yüksek vücut sıcaklığı olduğu görülmüştür. Ortalama vücut sıcaklığı 37.0 °C’dir ve normal vücut sıcaklığın bundan birazcık daha yüksek ya da düşük olabilir. Terleme, üşüme, kas ağrısı, hâlsizlik ve sıvı kaybı gibi belirtilere sahip olduğunu gözlemlesen bile yüksek ateşin olup olmadığını belirlemenin en doğru yolu termometre kullanmaktır.[2]
    • Yetişkinsen ve vücut sıcaklığın 39 °C’ye veya üzerine ulaştıysa hemen doktorunu ara.[3]
    • En fazla 3 aylık bebeklerde vücut sıcaklığı 38.0 °C veya daha yüksekse, 6 ila 24 aylık çocuklarda da 39 °C veya daha yüksekse çocuk doktorunu ara.
    • 2 yaş üzeri çocuklarda, yüksek ateş 3 günden uzun sürerse ya da buna ciddi belirtiler eşlik ederse doktorunu ara.
  2. 2
    Solunum yolu hastalığı belirtilerine dikkat et. Yeni Koronavirüs’ün en yaygın belirtileri öksürmek ve nefes almada güçlük yaşamaktır. Diğer belirtiler arasında burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı ve bitkinlik sayılabilir. Ancak bu belirtilerin başka birçok nedeni olabileceği için sırf bunları yaşıyorsun diye panik yapmamak gerekir.[4]

    Bunu Biliyor Muydun? Yeni Koronavirüs vakalarının yaklaşık %80’i yeterince hafif geçtiği için herhangi bir özel tıbbi tedavi gerektirmez. Bununla birlikte, ileri yaş grubundaysan ya da kalp rahatsızlığı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon gibi başka önemli tıbbi durumların varsa ciddi şekilde hastalanma riskin daha yüksek olabilir.[5]

  3. 3
    Yeni Koronavirüs açısından yüksek risk altında olup olmadığını değerlendir. Hastalıktan etkilenen bir ülkeye seyahat edilmediği ya da laboratuvar onayıyla Yeni Koronavirüs vakası olarak tanımlanan biriyle yakın ilişki içinde olunmadığı sürece şu an Türkiye’deki insanların Yeni Koronavirüs’e yakalanma riski düşük olarak kabul edilmektedir. Ancak bu kriterlerden birine ya da ikisine birden sahip olsan bile 14 gün içinde hastalık belirtileri göstermediysen hastalığa yakalanmamışsın demektir.[6]
    • Yeni Koronavirüs’ün çok sert şekilde etkilediği bölgeler Çin, İran, İtalya, Japonya ve Güney Kore’dir.
  4. 4
    Başka bir hastalığa maruz kalmış olabileceğini göz önünde bulundur. Yalnızca hasta olman, Yeni Koronavirüs taşıdığın anlamına gelmez. Yaşadığın bölgede bilinen Yeni Koronavirüs vakası yoksa ve yakın zamanda seyahat etmediysen hastalığın büyük ihtimalle soğuk algınlığı ya da grip gibi bir şeyden kaynaklanmıştır.[7]
    • Mesela yakın zamanda grip testi pozitif çıkan bir iş arkadaşın varsa senin de Yeni Koronavirüs’ten ziyade grip olman çok daha olasıdır.
  5. 5
    Yeni Koronavirüs taşıma ihtimalin olduğunu düşünüyorsan önceden doktorunu ara. Solunum yolu belirtilerin ve yüksek ateşin varsa ve Yeni Koronavirüs’e maruz kalmış olabileceğine inanman için bir nedenin de varsa doktorunu ara ve muayene olmaya gelmek istediğini söyle. Önceden haber vermek doktorunu ve ekibini harekete geçirecek. Böylece başka birinin hasta olmamasını sağlamak için adım atabilecek ve sürecin nasıl ilerleyeceğine dair seni yönlendirebilecekler.[8]
    • Doktorun sana Yeni Koronavirüs testi yapamayacak. Ancak test edilmen gerektiğini düşünürse seni bir laboratuvara sevk edebilir.
    Reklam

Kısım 2 / 2:
Laboratuvar İncelemesini Yaptırmak

  1. 1
    Doktorunun yönlendirdiği uygun laboratuvara git. Yeni Koronavirüs testleri şu anda hastanelerin ya da bireysel sağlık uzmanlarının yapabileceği kadar yayılmış durumda değil. Ancak doktorun test için uygun kriterlere sahip olduğunu belirlerse yerel sağlık birimiyle iletişime geçecek ve bu noktada sana test için ne zaman, nereye gitmen gerektiğiyle ilgili daha fazla bilgi verecek.[9]
    • Laboratuvara belirlenen zamanda gitmeyi unutma
    • Doktorun tarafından aksi bildirilmediği sürece takip etmen gereken özel bir test öncesi yönergesi yoktur.
  2. 2
    Teknisyenin burnundan ve boğazından sürüntü örneği almasına izin ver. Yeni Koronavirüs için başlıca testler, nazofaringeal (burun) ve orofaringeal (boğaz) sürüntü örnekleri alınarak yapılır. Teknisyen test için eküvyon çubuğuyla her iki bölgeden de örnekleri toplarken mümkün olduğunca kıpırdamamaya çalış.[10]
    • Teknisyen eküvyon çubuklarını 5 ila 10 saniye boyunca burnunun ve boğazının içinde tutmak zorunda olacak ki bu biraz rahatsız hissetmene neden olabilir.
  3. 3
    İstenirse balgam örneği ver. Balgamlı öksürüğün varsa laboratuvar balgam örneği almak isteyebilir. Bu örneği vermek için önce ağzını suyla çalkalayacaksın, sonra da steril bir toplama kabının içine balgam örneği çıkaracaksın.[11]
    • Nadir durumlarda, mesela solunum yolun şiddetli derecede acıyorsa balgam örneği elde etmek için akciğerlerine tuzlu su çözeltisi püskürtülebilir. Ancak bu, hafif belirtileri olanlar için yaygın olarak yapılan bir uygulama değildir.[12]
  4. 4
    Test sonuçlarını bekle. Uygun örnekleri verdikten sonra, laboratuvar ekibi örneğini paketleyip hemen Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarı’na ve belirlenmiş illerde hizmet veren Halk Sağlığı Laboratuvarları’na (Erzurum, İstanbul) gönderecektir. Sonrasında örnek test edilecek ve sonuçlar çıktığında en kısa zamanda bilgilendirileceksin.[13]
    • İlk laboratuvar, diğer solunum yolu hastalıklarının olma ihtimalini elemek için başlangıç testi yapabilir. Yeni Koronavirüs’le ilgili daha çok şey öğrenildikçe mevcut yönergeler değişebiliyor olsa da başka bir sorunun olduğu belirlenirse Yeni Koronavirüs ihtimalinden hemen vazgeçebilirler.[14]
  5. 5
    Test pozitif çıkarsa doktorunun tavsiye ettiği tedavi planını takip et. Şu anda Yeni Koronavirüs için bir tedavi yöntemi ya da ilaç mevcut değil. Ancak doktorun belirtilerinin hafiflemesine ve daha kötüye gitmesinin engellemesine yardımcı olmak için bazı tedaviler önerebilir. Bu yüzden onun önerilerine birebir uymayı ihmal etme.[15]
    • Belirtilerin şiddetli hâle gelirse, mesela nefes alırken şiddetli şekilde zorluk yaşıyorsan doktorun hastaneye yatırılmanı önerebilir; böylece daha yoğun tedavi görebilirsin.
  6. 6
    Hastalığı yaymaktan kaçınmak için önlemler al. Hastaysan doktora gitmek dışında evden çıkma ve diğer aile bireylerinden ayrı bir odada izole şekilde kalmaya çalış. Her öksürdüğünde ya da hapşırdığında ağzını ve burnunu bir mendille kapat, sonra mendili çöpe at.[16]
    • Ellerini sık sık sabun ve suyla yıka ve mikropların diğerlerine bulaşmasını engellemek için evindeki yüzeyleri sterilize et.
    • Hastaysan virüslerin başkalarına yayılmasını engellemek için yüz maskesi tak. Hasta değilsen de seni hasta olmaktan koruması için yüz maskesine güvenme.

    Uyarı: Virüsü taşıyorsan Yeni Koronavirüs hakkında daha çok şey öğrenilene kadar, hastalığın insanlardan hayvanlara geçebilme ihtimaline karşı evcil hayvanlarının yanında zaman geçirmekten kaçın.

    Reklam

Uyarılar

  • Hasta olabileceğini düşünüyorsan virüsü diğerlerine de yaymaktan kaçınmak için mümkün olduğunca evde kal.
Reklam

Bu wikiHow makalesi hakkında

David Nazarian, MD
Ortak yazarlar :
Amerikan Dahiliye Kurulu Diplomalı Doktor
Bu makaledeki ortak yazarlar David Nazarian, MD. David Nazarian Board onaylı bir Dahiliye Doktoru ve Beverly Hills, Kaliforniya’da özel sağlık danışmanlığı, ayrıcalıklı sağlık ve tamamlayıcı tıp konusunda uzmanlaşmış bir muayenehane olan My Concierge MD’nin sahibidir. Dr. Nazarian kapsamlı sağlık muayenesi, IV vitamin tedavileri, hormon değişim tedavisi, kilo verme, trombositten zengin plazma tedavisi konusunda uzmandır. 16 yıldan fazla tıbbi eğitim ve uygulama deneyimine sahiptir ve Amerikan Dahiliye Kurulu’ndan diplomaya sahiptir. Psikoloji ve Biyoloji alanındaki lisans eğitimini Los Angeles’daki Kaliforniya Üniversitesi’nde, Doktorluk eğitimini Sackler Tıp Fakültesi’nde, uzmanlığını ise Güney Kaliforniya Üniversitesi’ne bağlı olan Huntington Memorial Hastanesi’nde tamamlamıştır. Bu makale 1.907 defa görüntülenmiştir.
Kategoriler: Sağlık | COVID 19
Bu sayfaya 1.907 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam