Lale Nasıl Bakılır?

Ortak yazar: Maggie Moran, Bahçeci

Laleler, çiçek bahçelerine veya çim alanlara ayrı bir güzellik katar. Doğru bakım ve özen ile her yıl muhteşem laleler yetiştirebilirsin. Lale yetiştirmek de oldukça kolay: Sulama takvimi ve öyle karışık gübreleme teknikleri yok. İster acemi ister usta ol, bu çiçek her türlü bahçe için iyi bir seçimdir.

Kısım 1 / 3:
Lale Soğanlarını Dikmek

  1. 1
    Lalelerini, kış gelmeden 6 ila 8 hafta önce sonbaharda dik. Kuzey iklimlerde eylül veya ekim, güney iklimlerde ise ekim veya kasım ayları lale soğanlarının dikimi için en iyi zamandır. Hava durumu ne kadar sıcak olursa laleler o kadar geç dikilmelidir. Toprak sıcaklığı 15 °C derecenin altında olmalıdır.[1]
    • Lale soğanlarını yazın satın aldıysan dikim zamanından önce yaklaşık 2 ay kadar buzdolabında (veya diğer serin ve kuru bir yerde) saklayabilirsin. Ancak lale soğanlarını elmaların yanına koyma. Çünkü elma, lale soğanlarına zarar veren, etilen denilen bir tür gaz salgılar.
    • Çoğu lale soğanı, ilk baharda sağlıklı bir soğan haline gelebilmek için 12-14 haftalık bir "soğuk dönem"e gereksinim duyar. "Önceden soğutulmuş" olmadıkça 1 Aralık'tan sonra lale soğanı satın alma.
  2. 2
    Biraz gölge alan bir yer seç. Lalelerini diktiğin yer, gün içerisinde kısmen güneşli olmalıdır. Türkiye güneşli bir iklime sahip, bu yüzden dikim yapılan alanın güneşlenme zamanını kontrol et.[2] Laleler güneş ister ancak aynı zamanda soğuk toprağa da ihtiyaç duyar. Laleleri, kavurucu güneşin altına koyma.
    • Daha kuzeye gittikçe güneşlenme süresinin uzaması iyi olabilir (toprak hâliyle yeteri kadar soğuk olacaktır). Fakat daha sıcak olan güney bölgelere indikçe lalelerin öğleden sonra gölgede olması veya direk güneş ışığı almaması, toprağın daha soğuk kalabilmesi için çok daha iyi olacaktır.[3]
  3. 3
    Kumlu, iyi drene edilmiş, pH değeri 6 ila 6.5 olan toprak seç. Yoğun nemi tercih eden lale alt türleri yoktur. Toprak; çok iyi drene edilmiş (suyu alınmış), nötr ile hafif asidik arasında, besince zengin ve hatta kumlu olmalıdır.[4]
    • Nemli toprak, lale için ölümcüldür. Lalelerini sulamak için özel bir çaba sarfetme. Yapabileceğin şey, parçalanmış çam kabuğu hatta kum ekleyerek drenajı sağlamaktır.
  4. 4
    Toprağı gevşet. Lale soğanlarını dikmeden önce bel çapası veya çapa makinesi ile toprağı gevşet. Toprağı 30 cm ila 40 cm arasında kaz. Sonra toprağa 5 cm ila 10 cm kompost (bitki atıklarından yapılan gübre) karıştır.
  5. 5
    Lale soğanlarını, yaklaşık soğanın üç katı bir derinliğe dik. Lale soğanı, ne kadar büyükse deliklerin o kadar derin olmalıdır. Derinlik, 30 cm ila 40 cm olmalıdır. Drenajı sağlamak veya yükseltilmiş bir yatak oluşturmak için toprağı gevşet.
    • Lale soğanı ne kadar büyükse çiçeklenme de o kadar büyük olacaktır.[5]
    • Oldukça sıcak bir iklimde yaşıyorsan soğuk havayı sağlamak için ilk 4-6 hafta boyunca lale soğanlarını buzdolabında tutmak isteyebilirsin. Birazcık nemi koruyabilmek için her iki haftada bir çok az sula.
  6. 6
    Birbirlerine 15 cm veya daha fazla aralıklarla lale soğanlarını dik. Laleler yeteri kadar büyüyebilmek için yaklaşık 10 cm ila 15 cm kadar kendi toprağına ihtiyaç duyar aksi takdirde birbirlerinin besinlerini tüketir. Lalelerin her birine kendi "çimlenme alanı"nı sağlayacak yer büyüklüğünü belirle.
    • Her bir lale soğanını sivri ucu yukarıya gelecek şekilde dik. Deliği tekrar toprakla doldur ve toprağın yerine oturması için sıkıca bastır.
    • Laleler hızlı bir şekilde çoğalır. Sadece birkaç tane diksen bile birkaç yıl içerisinde büyük bir familyaya sahip olursun.[6]
  7. 7
    Malç uygula. Lale soğanlarını diktikten sonra doğranmış yaprak, talaş veya malç ile üzerini kapat. Bahçende endişelendiğin kemirgenler veya hayvanlar varsa lale soğanlarının etrafına bir kafes veya çit yerleştirmen gerekebilir. Haşereleri uzaklaştırmak için toprağa çakıl taşı veya dikenli yapraklar koymayı düşünebilirsin.
    • Lale soğanlarını korumak, nemi tutmak ve yabani otları kontrol etmek için 2.5 cm ila 5 cm malç, yaprak veya talaş tabakası kullan.
    • Çok yıllık bitkiler dikiyorsan tekrar gelişmelerini sağlamak için her yıl onları beslemen gerekecek. Her sonbarda büyümeyi başlatmak için organik malzemeler, kompost veya dengeli ve yavaş salınımlı lale soğanı besini kullanabilirsin.
    Reklam

Kısım 2 / 3:
Lale Bakımı

  1. 1
    Diktikten sonra lalelerini sula. Laleler, büyümeyi başlatabilmek için dikimden hemen sonra bilhassa sulanmaya ihtiyaç duyar. Bu, muhtemelen laleleri sulamak zorunda olduğun ender zamanlardan biri olacaktır.
    • Yapraklarını görene dek bir daha laleleri sulama. Daha sonra lale soğanlarına çok az miktarda su ver.[7]
  2. 2
    Büyüyen laleri sadece kurak dönemlerde sula. Birkaç haftadır bulunduğun yere yağmur yağmadıysa lalelerine su serp. Bu, işin başına geçip toprağı nemlendirmen gereken nadir durumlardan biri olacaktır.
    • Laleler, çok fazla yağmur ve nem nedeniyle ilkbahar boyunca genellikle daha az suya ihtiyaç duyar. Çoğu zaman hava koşulları, senin yerine bu çiçeklerin bakımını yapar. Normal yağmur yağışları, lalelerin tek ihtiyacı olan şeydir.[8]
  3. 3
    Lalelerinin suda kalmasına müsaade etme. Bölgende aşırı yağmur yağışı varsa, yapabiliyorsan, fazla suyu tahliye et. Laleler bu duruma uyum sağlayamaz ve ıslak toprak, sevgili çiçeklerine hızlı bir şekilde veda etmen anlamına gelebilir. Hatta kurumasını sağlamak için lalelerinin çevresine kum veya kıyılmış ağaç kabuğu eklemeyi düşünebilirsin.
    • Lalelerini diktiğin alanın su topladığını fark edersen laleleri daha kuru bir yere taşıman daha iyi olacaktır. Laleleri topraklarıyla birlikte çıkar ve yağmur yağsa bile suyun akıp gittiği bir yer bul.
  4. 4
    Lalelerini gübrele. Sonbaharın ve ilkbaharın başında birer defa olmak üzere kesintisiz bir büyüme için lalelerini gübrele. Dengeli bir sıvı gübre, dikimden sonra yaklaşık 3 ila 4 hafta boyunca çok işe yarar. Bu, özellikle çok yıllık bitkiler için oldukça önemlidir.
    • Her bir lalenin çevresine bir yemek kaşığı çiçek veya bitki gübresi dök ya da serp. Bu, kışın bütün "kış uykusu" boyunca dayanacak. Laleler, uzun süre boyunca besin depolamada oldukça başarılıdır.
    • Sonbaharda gübrelemeyi unuttun mu? Gelişen yapraklarda çabuk salınımlı azotlu bir gübre kullanabilirsin.[9]
    • Genel olarak bakıldığında lale bakımı oldukça kolaydır. Tek yıllık lalelere bakıyorsan bu tür laleler hiç gübre istemeyebilir. Aslında doğru iklim koşullarında laleyi dikip unutabilirsin: Sulamak ve gübrelemek hiç gerekmez.
    Reklam

Kısım 3 / 3:
Çiçeklenme Sonrası Lale Bakımı

  1. 1
    Yanık ve hastalıkları kontrol et. Yanık (Botrytis Yanığı), yapraklar üzerinde kahverengi lekeler oluşturur ve çiçeğin rengini griye dönüştürür. Lale soğanlarından herhangi biri hastalandıysa diğer lalelere yayılmasını önlemek için hastalıklı lale soğanını söküp at. Bitkinin yalnızca bir kısmı zarar gördüyse çiçeği kurtarıp kurtaramayacağını görmek için bu kısmı kesip at.[10]
    • Hastalığı önlemek için yapabileceğin tek şey lalelerine yeterince özen göstermek. Azıcık nem, biraz gölge almalarını ve çok az asitli toprağa doğru bir şekilde dikilmelerini sağlayabilirsin.
    • Yaprak bitleri sorun olabilir fakat su spreyi ile kolayca üstesinden gelebilirsin.
  2. 2
    Laleler çiçek açtıktan sonra kuruyan çiçekleri topla. Laleler solmaya başladığında tohum üretir, bu tohumlar soğanı zayıflatır ve tüm güzelliğini alır. Kuruyan çiçekleri toplama işlemi, çok ve tek yıllık bitkiler için çok iyidir.[11] Bunu şu şekilde yapabilirsin:
    • Laleler tamamen solduğunda budama makasını alıp çiçek başlarını saptan kes.
    • Yaklaşık altı hafta boyunca veya yapraklar sararmaya başlayana dek sapın büyük bir kısmını yerinde bırak.
    • Yaprakları zemin seviyesinde buda ve altı hafta tamamlandığında solmuş bitki kısımlarını at. Eğer istersen yeri işaretle, bu sayede daha sonra soğanları bulabilirsin.
    • Ancak bunu cins lalelere yapma. Bunları tohumlarından tekrar üretmek ve koca bir koloniye dönüştürmek isteyebilirsin.
  3. 3
    Tek yıllık lale soğanlarını sök. Bazı laleler tek yıllıktır yani ömürleri bir yıl sürer, ertesi yıl bir daha çıkmaz ve oğul vermez. Tüm laleler çiçek açıp öldükten sonra soğanından en uç noktasına kadar bütün bitkiyi imha et.[12].
    • Söz konusu laleler olduğunda çoğu çiftçi ve bahçe tutkunu tek yıllık bitkileri tercih eder. Bunları yetiştirmesi kolay ve ucuzdur; yıl bittiğinde bakım işleri de biter. İsterlerse farklı türleri deneyerek bir sonraki yıl daha fazla yetiştirirler.
  4. 4
    Lalenin yeniden çıkması olası mı öğren. Çok yıllık bir lale türüyle ilgileniyorsan, soğanları toprakta bıraktıysan ve lalelerine özenle bakıyorsan gelecek yıl aynı türden yine güzel lalelerin olacaktır. İşte, hemen hemen hiçbir çaba göstermeden yeniden çıkması en olası lale çeşitleri:[13]
    • "Olympic Flame" (Alev Desenli Sarı-Kırmızı) Lale
    • "Peppermint Stick" (Nane Şekeri Desenli Kırmızı-Beyaz) Lale
    • Crocus (Çiğdem Görünümlü Sarı) Lale
    • "Negrita" Triumph (Mor) Lale
    • "Spring Green" Veridiflora (Yeşil-Beyaz) Lale
    Reklam

İpuçları

  • Başka yerlere dikim için daha fazla lale soğanı elde etmek amacıyla yapraklar ve sap kuruduktan sonra lale soğanlarını çıkar.

Reklam

Uyarılar

  • Çiçeklenme sonrası laleleri hemen gübreleme konusunda dikkatli ol. Bunu yapmak, hastalık olasılığını artırabilir.
  • 5 cm'den daha fazla malç kullanmak, bitkinin güneş ışığı için çok daha uzağa gitmesine neden olacağından lalelere zarar verebilir!
Reklam

Bu wikiHow makalesi hakkında

Bahçeci
Maggie Moran bu makalenin ortak yazarıdır. Maggie Moran Pennsylvania’da Profesyonel Bahçıvan’dır.
Kategoriler: Ev ve Bahçe
Bu sayfaya 2.735 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam