Özellikle de yakınında doğrulanmış vakalar varsa yeni COVID-19 koronavirüs hakkında gerçekten endişeleniyor olabilirsin. Neyse ki, kendini ve aileni enfeksiyon kapmaktan korumak için harekete geçebilirsin. Mümkün olduğunca evde kalmak, hasta insanlardan uzak durmak, ellerini sık sık yıkamak ve çok temas edilen yüzeyleri dezenfekte etmek gibi basit şeyler sağlıklı kalmana yardımcı olabilir. Hasta olabileceğinden şüpheleniyorsan derhal 112 Acil Servisi ara. Daha sonra tıbbi yardım alman söylenene kadar evde kal.[1]

Yöntem 1 / 5:
Kendini COVID-19’a Karşı Korumak

  1. 1
    Öksüren veya hapşıran insanlardan uzak dur. COVID-19 bir solunum yolu enfeksiyonu olduğu için öksürme ve hapşırma yaygın semptomlardır. Ek olarak, öksürmek ve hapşırmak virüsü havaya yayar, bu nedenle enfeksiyon riskini artırabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonu semptomları gösteren insanlardan uzak dur.[2]
    • Eğer uygunsa, kişinin senden uzak durmasını iste. “Öksürdüğünü fark ettim. Umarım yakında iyileşirsin ama lütfen mesafemizi koruyalım ki ben de hastalanmayayım.” diyebilirsin.
    • Hasta insanlarla teması olan birini tanıyorsan ondan uzak durmak da iyi bir fikirdir. O kişinin hastalanıp hastalanmadığını asla bilemezsin.
  2. 2
    Enfeksiyon riskini asgariye indirmek için ellerini su ve sabunla yıka. COVID-19'u önlemenin en iyi yolu ellerini olabildiğince sık yıkamaktır. Ellerini ılık suyla ıslat, ardından sabunla. Sabunu 20-30 saniye köpürt, ardından ellerini ılık su altında yıkayarak temizle. Bu süre, "İyi ki Doğdun" şarkısını iki kez söylemene eşittir, bu yüzden birinin doğum gününü kutluyormuş gibi yap.[3]
    • Dünya Sağlık Örgütü, yalnızca avuç içlerini birbirine sürmeyi değil, aynı zamanda her yüzeyin temiz olduğundan emin olmak için parmaklarını çeşitli şekillerde birbirine geçirmeni ve kenetlemeni tavsiye eder. Musluğu kapatmak için ellerini kuruladığın kâğıt havluyu kullan.[4]
    • Bir şey yemeden veya içmeden önce daima ellerini yıka. Ancak en iyisi, toplum içinde olduğunda veya hasta olabileceğinden şüphelendiğin birinin yanından ayrıldıktan sonra ellerini yıkamaktır.
    • Ellerini yıkayamıyorsan %60-95 alkol içeren bir el dezenfektanı kullan. %95'in üzerindeki alkol oranları daha az etkilidir.[5]
  3. 3
    Ellerini gözlerinden, burnundan ve ağzından uzak tut. Kapı kolu veya tezgâh gibi bir yüzeyde koronavirüs ile temas edebilirsin. Bu olduğunda, mikroplar ellerinde kalabilir ve kirli ellerle yüzüne dokunursan virüsü kendine kolayca bulaştırabilirsin. Cildinde virüs olması durumuna karşın gözlerine, burnuna ve ağzına dokunmaktan kaçın.[6]
    • Yüzüne dokunman gerekiyorsa kendine bulaştırma olasılığını azaltmak için önce ellerini yıka.
  4. 4
    İnsanlarla el sıkışma; semptom gösterip göstermemelerinin bir önemi yok. Maalesef, COVID-19 ile enfekte kişiler, semptom göstermeseler bile hastalığı yayabilirler.[7]
    • ”Seninle tanıştığıma memnun oldum! Normalde elini sıkardım, ancak Sağlık Bakanlığı koronavirüsün yayılmasını önlemeye yardımcı olması için şu anda kişisel temasın sınırlandırılmasını tavsiye ediyor.” diyebilirsin.
    United Nations Foundation
    United Nations Foundation

    Uzmanımız Aynı Fikirde: Kendini korumak için, her ihtimale karşı başkalarıyla iletişimini sınırla. Koronavirüs tehdidi bitene kadar el sıkışmayı veya yakın temasa geçmeyi nazikçe geri çevir.

  5. 5
    Virüsleri öldüren bir ürün kullanarak çok temas edilen yüzeyleri günlük olarak dezenfekte et. Ne yazık ki, koronavirüs kapı kolları, tezgâhlar ve musluklar gibi yüzeylerde kalabilir. Bu yüzeyleri her gün temizlemek için sprey dezenfektan veya beyazlatıcı mendil kullan. Virüsü etkili bir şekilde öldürmesi için yüzeyin yaklaşık 10 dakika ıslak kaldığından emin ol. Bu, virüsün yüzeylerde kalması ve potansiyel olarak enfeksiyona neden olma riskini önler.[8]
    • Evinde dış kapı kolunu, mutfak tezgâhlarını, banyo tezgâhlarını ve musluklarını dezenfekte et.
    • İş yerinde kapı kolları, merdiven korkulukları, masalar ve tezgâhlar gibi insanların dokunma eğiliminde olduğu yüzeyleri temizle.
    • Ayrıca 1 bardak (240 ml) çamaşır suyunu 4 litre sıcak suyla karıştırarak dezenfektan yapabilirsin.
  6. 6
    Koronavirüs hakkında kötü bilgilerden ve doğrulanmamış dedikodulardan kaçın. COVID-19 ile ilgili efsaneler sosyal medyada yayıldı ve bazen gereksiz korkuya neden oluyor. Sağlık Bakanlığı veya Dünya Sağlık Örgütü (WHO) gibi güvenilir bir kaynaktan COVID-19 hakkındaki gerçekleri öğren. Ek olarak, herhangi bir karar vermeden önce kaynaklarının doğruluğunu kontrol etmek faydalıdır.[9]
    • Bu yeni koronavirüs türünün ilk olarak Çin'de ortaya çıktığı düşünülse de, Asya halkıyla bağlantısı yoktur. İnsanlara Asyalı olduğu için farklı davranma veya kendini onlardan uzaklaştırma. Herkese nezaketle davran ve ırkı veya etnik kökeni ne olursa olsun herkesin enfekte olabileceğini unutma.
    • Dünya Sağlık Örgütü'ne göre COVID-19'u postadan veya ürünlerden kapamazsın.
    • Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19'u önleyen belirli gıdalar olduğunu da tekzip etmiştir.[10]
    Reklam

Yöntem 2 / 5:
Eğriyi Düzleştirmek

  1. 1
    Kendini diğer insanlardan uzak tutmak için olabildiğince evde kal. Virüsün yayılmasını sınırlamaya yardımcı olabilecek "sosyal mesafe" veya "fiziksel mesafeyi" muhtemelen duymuşsundur. Sosyal mesafeyi uygulamak için evinden sadece gıda alışverişi veya işe gitmek gibi ihtiyaçlar için ayrıl. Yapabiliyorsan uzaktan çalış veya eğitim al. Dışarıda yemek yemek, barlarda takılmak veya sinemaya gitmek gibi eğlence etkinliklerine katılma.[11]
    • Sosyal mesafe ile virüsle temas kurma olasılığını azaltırsın. Herkes bunu yaparsa virüs bu kadar kolay yayılmayacaktır.
    • Komplikasyonlar açısından yüksek riskli bir gruptaysan mümkün olduğunca evde kalmak çok önemlidir. 65 veya üzeri yaştaysan, bağışıklık sistemin zayıfsa veya kalp hastalığı veya astım gibi bir sağlık sorunun varsa yüksek riskli olarak kabul edilirsin.
    • Sağlık bakanlığı gerekli olmayan tüm seyahatlerden kaçınılmasını önermektedir. Bu, sağlık uzmanları gibi kritik çalışanlar için geçerli değildir.[12]
  2. 2
    Grupları 10 veya daha azıyla sınırla ve bir araya gelecekseniz sosyal mesafeyi uygulayın. Aileni veya arkadaşlarını görmeye karar verebilirsin, ancak yine de virüsün bulaşma riski olduğunun farkında ol. Yüksek risk gruplarında olmayan insanlar bile virüsü kapabilir ve başkalarına bulaştırabilir veya kendileri hastalanabilir. Farklı illerde hangi büyüklükte toplantılara izin verildiğine dair farklı öneriler veya yasalar vardır, bu nedenle emin olmak için yerel yönetimine veya sağlık kurumuna danış. Valilik talimatlarına uymak, özellikle kişisel alanı korumak virüsün yayılmasını sınırlamaya yardımcı olabilir.[13]
    • Bu, başkalarının etrafta yokken evinde veya açık havada toplantı şeklinde olabilir. Halka açık bir yerde arkadaşların veya ailenle buluşma. Bunun yerine çevrimiçi bir platformda toplantı yapmak en iyisidir.
  3. 3
    Dışarı çıkarken diğerleriyle aranda 1,5 metre mesafe bırak. Yiyecek alışverişi yapmak, paket servis almak veya egzersiz yapmak ve temiz hava almak için evinden ayrılman gerekebilir. Yürüyüşe çıkabilir veya koşuya gidebilirsin ancak diğer insanlara çok yaklaşmadığından emin ol; mesafeni korumak seni koruyacaktır. Genel olarak, çevrenle 1,5 metrelik bir kişisel alan bulundur.[14]
    • Birisi sana çok yaklaşıyorsa uzaklaş ve Sağlık Bakanlığı’nın 1,5 metre mesafe bırakılmasını tavsiye ettiğini ona hatırlat. "Kaba olmaya çalışmıyorum, ama Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği gibi aramızda biraz mesafe bırakmak istiyorum. Sadece ikimizin de güvende olduğundan emin olmak istiyorum." de.
  4. 4
    Halka açık yerlerde bir bez maske tak veya burnunu ve ağzını ört. Sağlık Bakanlığı sağlıklı kişilerin bile, markete giderken veya toplu taşıma araçlarını kullanırken olduğu gibi, toplum içinde maske kullanılmasını zorunlu tutmaktadır. Maske kullanımı sosyal mesafeyi geçersiz kılmaz![15]
    • Sağlık çalışanları veya hastalar için tasarlanmış tek kullanımlık yüz maskelerini kullanma.
    • Bez yüz maskeleri, virüsün semptomu olmayan taşıyıcılardan bulaşmasını önlemeye yardımcı olmak içindir.
    • Kendine basit bir kumaş maske dikebilirsin.
    • Diğer ülkelerde, bölgen için bez maskelerin veya diğer koruyucu ekipmanların tavsiye edilip edilmediği konusunda yerel sağlık örgütüne danış.
  5. 5
    Güvenilir kuruluşların güncellemelerini izle. Dünya Sağlık Örgütü, Sağlık Bakanlığı ve diğer yetkililer, sayfalarını sürekli güncelleyerek COVID-19'un yayılmasını önlemenin en iyi yolları hakkında bilgiler veriyor. Bu güncellemelere çok dikkat etmek, kendini ve çevrendeki insanları korumak için ek adımlar atmana yardımcı olabilir.
    • Yapabiliyorsan COVID-19 kriziyle ilgilenen kuruluşlara bağış yapmak da harika bir katkı olacaktır.
    Reklam

Yöntem 3 / 5:
Hasta Bir Kişiye Bakmak

  1. 1
    Mümkünse bakım sağlarken tek kullanımlık koruyucu giysiler giy. Hastaya bakmadan önce tek kullanımlık eldivenler, yüz maskesi ve kağıt önlük giy. Odalarından çıktığında koruyucu giysilerini çıkar ve plastik bir çöp torbasına at. Yanlışlıkla virüsle temas edebileceğin için koruyucu giysilerini tekrar kullanma.[16]
    • Koronavirüs damlacıklar yoluyla yayılır ve giysilerinde kalabilir, bu nedenle kendini elinden geldiğince koru.
  2. 2
    Enfekte kişiyle ev eşyalarını paylaşma. Koronavirüs, bardak, tabak, mutfak eşyaları ve havlular gibi yaygın olarak kullanılan eşyalarda kalabilir. Biri hastayken, evdeki her bir kişi için ayrı eşyalar kullan. Aksi takdirde, yanlışlıkla enfeksiyonu yayabilirsin.[17]
    • Güvenli tarafta kal! Şüphe duyduğunda, kullanmadan veya başka bir tane almadan önce ürünü yıka.
  3. 3
    Dezenfekte etmek için tüm çamaşırları sıcak suda yıka. Giysiler, nevresimler ve havlular koronavirüsü tutabilir, bu nedenle bunları iyice yıkamak önemlidir. Çamaşır makineni en sıcak ayara getir ve çamaşır miktarına göre önerilen deterjan miktarını ölç. Ardından, makinenin modeline bağlı olarak çamaşırlarını normal veya yoğun ayarda yıka.[18]
    • Kumaşların için güvenliyse çamaşırları sterilize etmek için bir kapak dolusu çamaşır suyu ekle.
  4. 4
    Hava uygunsa odayı havalandırmak için bir pencere aç. COVID-19, insanlar yakın temas halindeyken bulaştığından, hasta bir kişiyle bir alanı paylaşırken daha büyük bir enfeksiyon riski altında olursun. Odayı havalandırmak havayı temizlemeye yardımcı olabilir ve bu da virüse yakalanma riskini en aza indirebilir. Mümkünse bir pencere veya klimayı aç.[19]
    • Yağmur yağıyorsa veya hava rahatsız edici derecede soğuk veya sıcaksa pencereyi açma.
    Reklam

Yöntem 4 / 5:
Hayvanlardan Bulaşıyı Önlemek

  1. 1
    Enfeksiyon riskini azaltmak için et ve yumurtaları iyice pişir. Hayvanlardan insanlara COVID-19 bulaşmasına dair net kanıt yok. Ancak, hayvansal ürünlerde dikkatli olmak mantıklıdır. Her türlü mikropu öldürmek için hayvansal ürünleri iyice pişirmek önemlidir.[20] Pişirdiğin et veya yumurta türüyle ilgili talimatları takip et ve yemeden önce bir yemek termometresi kullanarak yemeğinin iç sıcaklığını kontrol et.[21] Yiyeceklerinin aşağıdaki sıcaklık değerlerinde olmasını sağla:
    • Tavuk ve hindi 74°C olmalıdır.
    • Sığır etini 63°C'ye kadar pişir.
    • Kıymayı 71°C'ye kadar ısıt.[22]
    • Yumurtaların 71°C'ye ulaşması gerekir.[23]
  2. 2
    Bulaşma riskini azaltmak için canlı hayvanlarla temasını sınırla. Hayvanların COVID-19'u insanlara yayma olasılığı net olmasa da, hasta olabilecek bir hayvana dokunma riskini almamalısın. Hayvanlarla çalışmadığın veya evcil hayvanlara bakmadığın sürece canlı hayvanlara dokunmaktan kaçın. Evcil hayvanın dışında bir hayvanı tutman gerekiyorsa ona mümkün olduğunca az dokun.[24]
  3. 3
    Canlı hayvanlara temas etmeye mecbursan hemen sonrasında ellerini yıka. Hayvanlardan gelen mikropların cildinde kalmaması gerekir. Ellerini ıslat ve sabunla. Sabunladıktan sonra ellerini 30 saniye kadar köpürt, ardından ılık suyla durula. Ellerini temiz ve kuru bir havluyla kurula.[25]
    • Birden fazla hayvanla temas halindeysen bir hayvanın hasta olması ihtimaline karşı ellerini her bir hayvana temasından sonra yıka. Bu şekilde yanlışlıkla diğer hayvanlara bulaştırmazsın.
    Reklam

Yöntem 5 / 5:
Olası Bir Enfeksiyonla Başa Çıkmak

  1. 1
    COVID-19'un olduğunu düşünüyorsan 112 Acil Servisi ara. Ateş, öksürük ve nefes darlığın varsa evde kal ve COVID-19 testi hakkında soru sormak için 112 Acil Servisle irtibata geç. Yakın zamanda seyahat edip etmediğini, salgının olduğu bir bölgeye gelip gelmediğin veya COVID-19 olabilecek biriyle temas kurup kurmadığın sorulacaktır. Doktor COVID-19 için test edilmen gerektiğini düşünürse nereye gideceğin konusunda sana talimatlar verecektir. Bu arada, başkalarına bulaştırma riskine girmemek için evde kal.[26]
    • COVID-19'un en yaygın semptomları ateş, öksürük ve nefes darlığıdır. Bazı hastalar başka solunum semptomları da bildirmektedir.

    İpucu: Doktorun muayenehanesine gidersen enfeksiyonun bağışıklık sistemi zayıflamış kişilere yayılmasını önlemek için yüz maskesi taktığından emin ol. Doktora ateş veya nefes almada zorluk gibi yeni semptomlar hakkında bilgi ver.

  2. 2
    Solunum yolu enfeksiyonu belirtilerin varsa evde kal. Hastaysan evinden ayrılma. Bulaşıcı olabilirsin ve virüsü başka kimseye yaymaman gerekir. Dinlenmeye ve vücuduna iyileşmesi için süre vermeye odaklan.[27] Bir doktora görünmen gerektiğini düşünüyorsan başkalarının maruz kalmasını önlemek adına önlem alınabilmesi için önceden haber ver.[28]
    • Doktora gidersen tek kullanımlık bir yüz maskesi ve varsa bir bez maske veya başka bir örtü tak. Bu, mikropların yayılmasını önlemeye yardımcı olacaktır, ancak sosyal mesafeyi gözetmeye ve ellerini yıkamaya devam etmelisin![29]

    COVID-19 ateş, öksürük ve nefes darlığı ile seyreder. Diğer semptomlar arasında tıkanıklık, burun akıntısı, yorgunluk, boğaz ağrısı, baş ağrısı, kas veya vücut ağrıları, tat veya koku kaybı, mide bulantısı, kusma ve ishal bulunur.[30]

  3. 3
    Semptomlar şiddetliyse derhal tıbbi yardım iste. Endişelenmemeye çalış, ancak COVID-19 ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Ciddi semptomların gelişmesi durumunda hemen tıbbi tedavi görmen önemlidir. Aşağıdaki belirtilere sahipsen acil yardım al veya yardım çağır:[31]
    • Nefes almada güçlük veya şiddetli nefes darlığı
    • Göğsünde sürekli ağrı veya baskı
    • Kafa karışıklığı veya uyanamama
    • Mavimsi dudaklar veya yüz

    Uyarı: Şiddetli veya seni endişelendiren başka semptomlar olup olmadığını öğrenmek için doktorunla konuş. Bu liste olası tüm ciddi semptomları içermez, sadece en yaygın olanları içerir.

  4. 4
    Hapşırırken veya öksürürken ağzını ve burnunu kapat. COVID-19 veya başka bir solunum yolu enfeksiyonun varsa muhtemelen çok öksürür ve hapşırırsın. Ağzını bir mendille veya kıyafetinin koluyla (ellerinle değil) kapatarak diğerlerini mikroplarından koru. Bu, mikroplarının havaya yayılmasını önleyecektir.[32] Mendili hemen kapalı bir kutuya at ve ellerini yıka.[33]
    • Her zaman yanında bir kutu kâğıt mendil bulundurmaya çalış. Ancak, mendilin yoksa büktüğün kolunun içine hapşırman da sorun yaratmaz.
    Reklam

İpuçları

  • Sosyal medyadaki paylaşımların aksine Corona marka bira koronavirüse neden olmaz. Sadece bir isim benzerliği söz konusu.
  • Koronavirüs enfeksiyonuna karşı üç önemli faktörden kaçınmak gerekir: yakın temas, kapalı alanlar ve kalabalık yerler.
  • Seyahatinden veya koronavirüs şüphesi olan biriyle temasa geçtikten sonraki 14 gün içinde yüksek ateş, öksürük veya nefes almada zorluk yaşarsan test yaptırman gerekip gerekmediğini öğrenmek için doktorunla konuş.[34]

Reklam

Uyarılar

  • Antibiyotikler bakterileri öldürür, virüsleri değil. Bunlar kişiyi COVID-19'dan korumaz.[35] Antibiyotiklerin yanlış kullanılması sağlığın için kötü olabilir, bu nedenle bunları yalnızca bir doktorun talimatı doğrultusunda kullan.
  • Ciddi bir koronavirüs enfeksiyonu zatürre gibi komplikasyonlara neden olabilir, bu nedenle belirtilerin düzelmiyorsa veya nefes darlığın varsa doktora görün.[36]
Reklam
  1. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/myth-busters
  2. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prepare/prevention.html
  3. https://www.cdc.gov/media/releases/2020/s038-travel-advisory.html
  4. https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2020/03/03.16.20_coronavirus-guidance_8.5x11_315PM.pdf
  5. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prepare/prevention.html
  6. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/prevention.html
  7. https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html
  8. https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html
  9. https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html
  10. https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html
  11. https://www.youtube.com/watch?v=OZcRD9fV7jo&feature=youtu.be&t=29
  12. https://www.youtube.com/watch?v=OZcRD9fV7jo&feature=youtu.be&t=63
  13. https://www.usda.gov/media/blog/2011/05/25/cooking-meat-check-new-recommended-temperatures
  14. https://eggsafety.org/egg-safety/
  15. https://www.youtube.com/watch?v=OZcRD9fV7jo&feature=youtu.be&t=54
  16. https://www.who.int/health-topics/coronavirus
  17. https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html
  18. https://medlineplus.gov/coronavirusinfections.html
  19. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/if-you-are-sick/steps-when-sick.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2F2019-ncov%2Fabout%2Fsteps-when-sick.html
  20. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/if-you-are-sick/caring-for-yourself-at-home.html
  21. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html
  22. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html
  23. https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
  24. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public
  25. https://emergency.cdc.gov/han/han00426.asp
  26. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/myth-busters
  27. https://www.who.int/health-topics/coronavirus

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam