Koronavirüs (COVID‐19) Nasıl Tedavi Edilir?

Koronavirüsün yeni suşu (SARS-CoV-2/COVID-19 ya da eski adıyla 2019-nCoV) dünyaya yayıldığı için, solunum yolu hastalığı belirtilerinin virüs kaptığın anlamına gelmesinden korkuyor olabilirsin. Nezle ya da grip gibi sıradan bir solunum yolu enfeksiyonu geçiriyor olman daha büyük bir ihtimal olsa da her ihtimale karşı belirtileri ciddiye alman ve doktorunla bağlantıya geçmen önemlidir. Hastaysan doktorun ihtiyacın olan tedaviyi almanı sağlayacaktır.

Yöntem 1 / 4:
Belirtileri Tanımak

  1. 1
    Balgamlı ya da balgamsız öksürüğe karşı hazırlıklı ol. Koronavirüs bir solunum yolu enfeksiyonu olsa da nezle ya da grip gibi enfeksiyonlar kadar belirtiye yol açmaz. Balgamlı ya da balgamsız öksürük sık görülen bir belirtidir. Öksürüyorsan ve COVID-19 kapmış olabileceğini düşünüyorsan doktorunu ara.[1]
    • Yaşadığın bölgede hastalık doğrudan etkileşim kurmamış kişiler arasında da yayılıyorsa, enfeksiyon taşıyan birisiyle temas ettiysen ya da toplum içinde hastalık bulaşma oranı yüksek bir yere seyahat ettiysen senin de COVID-19 olman daha olasıdır.
    • Öksürüyorsan diğerlerine hastalık bulaştırmamak için ağzını bir kâğıt mendille ya da kolunla kapat. Başkalarını hasta edebilecek damlacıkları içeriye hapsetmek için bir tıbbi maske de takabilirsin.
    • Hastayken enfeksiyon ve komplikasyonlar açısından yüksek risk grubunda bulunan kişilerden, örneğin 65 yaş ve üstündekilerden, bebeklerden, çocuklardan, hamile kadınlardan ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullananlardan uzak dur.
  2. 2
    Ateşin olup olmadığını anlamak için vücut ısını ölç. COVID-19 çoğunlukla ateşe neden olur. Vücut ısını ölçmek için bir termometre kullan; ateşin 38°C’nin üzerindeyse ateşin var demektir. Ateşin varsa tıbbi bakım almak için dışarıya çıkmadan önce doktorunla bağlantıya geçtiğinden emin ol.[2]Tıbbi yardım almak için dışarı çıkmak dışında evde kal.[3]
    • Ateşin varken büyük ihtimalle sende bulunan hastalığı bulaştırabilirsin. Evde kalarak diğer insanları koru.
    • Ateşin, birçok hastalığın belirtisi olduğunu aklında bulundur, o yüzden bu, illaki COVID-19 taşıdığın anlamına gelmez.
  3. 3
    Solunum güçlüğü çekiyorsan hemen doktoruna git. Solunum problemleri her zaman ciddi bir belirti olduğu için, ihtiyacın olan tedaviyi almak için doktoruna ya da bir acil servise git. COVID-19 olsun ya da olmasın, ciddi bir hastalığın olabilir. Nefes darlığı da sık görülen, daha az şiddetli bir belirtidir ve bundan doktaoruna bahsetmen gerekir.[4]
    • Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, koronavirüsün bu yeni suşu zatürre gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Solunum problemleri yaşıyorsan her ihtimale karşı hemen doktoruna git.[5]

    Dikkat: Bağışıklık sistemi zayıf olan ya da kanser, kalp veya şeker hastalığı gibi mevcut tıbbi rahatsızlığı olan insanlar ölümcül olma potansiyeline sahip COVID-19 enfeksiyonları karşısında daha savunmasızdır.[6] Bebeklerin ve yaşlıların da bronşit ya da zatürre gibi komplikasyonlar geliştirme riski yüksektir.[7] Eğer sen ya da bir yakının riskli durumdaysa enfekte olmuş insanlara ya da hayvanlara maruz kalmamak için büyük özen göster.

  4. 4
    Başka belirtilerin varsa bunun büyük ihtimalle COVID-19 olmadığını unutma. Mart 2020 itibarıyla Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi ve WHO, COVID-19'un sık görülen belirtilerinin öksürük, ateş ve nefes darlığı olduğunu bildirdi. Boğaz ağrısı, burun akması, baş ağrısı ya da vücut ağrıları büyük ihtimalle nezle ya da grip gibi daha sık görülen bir solunum yolu enfeksiyonun olduğu anlamına geliyor. Belirtilerin COVID-19'dan mı kaynaklanıyor anlamak için doktoruna danış.[8]
    • Endişelenmen anlaşılır bir şeydir ama ateş, öksürük ve nefes darlığından başka belirtilerin varsa COVID-19 taşıman uzak bir ihtimal.

    İpucu: Gençsen ve sağlıyın iyiyse COVID-19 belirtileri sende hafif şekilde görülebilir. Son zamanlarda seyahat ettiysen ya da COVID-19 taşıyan biriyle ekileşimin olduysa ve solunuma ilişkin belirtiler gösteriyorsan test yaptırman gerekip gerekmediğini anlamak için doktorunu ara. Bu arada diğerlerini enfekte etmemek için evde kal.

    Reklam

Yöntem 2 / 4:
Tıbbi Yardım Almak

  1. 1
    COVID-19 kaptığını düşünüyorsan hemen doktorunu ara. Ciddi bir COVID-19 enfeksiyonu hayati tehlike yaratabileceğinden hasta olabileceğini düşünüyorsan belirtilerini ciddiye al. Koronavirüs için test yaptırman gerektiğini düşünüyor mu diye öğrenmek için doktorunu ara. Doktoruna belirtilerini anlat ve son zamanlarda yolculuk yaptıysan, hasta olabilecek biriyle ya da muhtemelen enfekte bir hayvanla temas ettiysen ona söyle. Doktorunun test için gelmene ya da evde kalıp belirtilerini izlemene dair verdiği tavsiyeye uy.[9]
    • Sende bir COVID-19 enfeksiyonu olabileceğini, muayenehaneye gitmeden önce oradaki çalışanlara bildir. Böylece personel, hastalığı başka hastalara yaymanı önlemek için gerekli önlemleri alabilir.
    World Health Organization
    World Health Organization

    Uzmanımız Şöyle Diyor: Ulusal ve yerel otoriteler bölgendeki duruma ilişkin en güncel bilgilere sahiptir. Doktorunu ya da sağlık görevlilerini önceden araman seni doğru sağlık birimine hızlıca yönlendirmelerine olanak sağlayacaktır. Bu ayrıca seni koruyacak, virüs ve diğer enfeksiyonların yayılmasını engellemeye yardımcı olacaktır.

  2. 2
    Doktorun seni COVID-19 enfeksiyonuna karşı test etmesine izin ver. Doktorun, COVID-19 taşıdığını düşünürse test yapılırken seni muayenehanesinde ya da hastanede karantina altına alabilir. Sonrasında ulusal toplum sağlık merkeziyle bağlantıya geçecektir. Doktorun ya da bir kamu sağlığı uzmanı, koronavirüs testi için balgamından örnek alacak ya da kan alacaktır.[10]
    • Durumuna bağlı olarak doktorun evde kendini izole etmene izin verebilir. Ama COVID19'u diğer hastalara yaymanı önlemek için büyük ihtimalle izole edileceksin.
    • Doktor, senden aldığı örneği muayenehanesinde test edemez. Testi, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi ya da ulusal sağlık kuruluşu yapacak.
  3. 3
    Doktorun tedavi talimatlarını özenle takip et. Koronavirüs enfeksiyonları için henüz belirli bir tedavi bulunmuyor. Bu, antibiyotiklerle tedavi edilemeyen viral bir enfeksiyondur. Eğer doktor koronavirüs teşhisi koyarsa hastaneye yatmanı gerektiren ciddi belirtiler olmadığı sürece seni evine yollayacaktır. Kendine nasıl bakacağını ve hastalığın başkalarına bulaşmasını nasıl önleyeceğini doktora sor.[11]
    • Doktorun sendeki belirtilerin tedavisi için ilaç yazabilir ya da tavsiye edebilir. Virüsü öldürebilen ya da iyileştirebilen bir ilaç bulunmuyor, o yüzden tek yapabileceğin kendine bakmak ve hastalığın geçmesini beklemek.
    • Doktoruna ne beklemen gerektiğini, daha başka tedavi için (örneğin belirtiler kötüleşir ya da yeni belirtiler ortaya çıkarsa) geri gelmen gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa bunun ne zaman olacağını sor.
  4. 4
    Şiddetli akciğer belirtileri taşıyorsan acil tıbbi yardım al. Bazı koronavirüs vakaları hafif atlatılabiliyorken, COVID-19 nefes almada güçlük gibi solunuma ilişkin çeşitli belirtilere neden olabilir. Bu belirtiler, COVID-19 ile ilgili olmasa bile her zaman bir acil durum göstergesidir. Tanıdığın biri izleyen belirtilerden herhangi birini gösteriyorsa bir acil servise git ya da yardım çağır:[12]
    • Nefes almada zorlanma ya da şiddetli nefes darlığı
    • Maviye çalan dudaklar ya da yüz
    • Göğüste ağrı ya da baskı
    • Artan kafa karışıklığı hissi ya da harekete geçmede zorluk
    Reklam

Yöntem 3 / 4:
Hastayken Kendinle İlgilenmek

  1. 1
    Doktorun enfenksiyonunun geçtiğini söyleyene kadar evde kal. Evde kalmak enfeksiyonu başkalarına yaymana engel olur. Dahası, bolca dinlenmek vücudunun enfeksiyonla mücadelesi ve toparlanman için elzemdir. Enfekte olduğun dönemde okula ya da işe gitmeyip evde kal ve yorucu ev aktivitelerinden kaçın. Uyuyabildiğin kadar uyu.[13]
    • Normal faaliyetlerine ne zaman dönebileceğin konusunda doktordan tavsiye iste. Doktor, belirtiler kaybolduktan sonra 14 güne kadar ve hatta daha uzun süre beklemeni önerebilir.[14]

    İpucu: Eğer evini birisiyle paylaşıyorsan kendini evinin ayrı bir odasında izole etmek için elinden geleni yap. Eğer evinde birden fazla banyo varsa evin geri kalan üyelerinin kullanmadığı ayrı bir banyoyu kullan. Bu, aileni ve ev arkadaşlarını virüsle temas etmekten korumana yardımcı olabilir. [15]

  2. 2
    Ağrıya ve ateşe karşı reçetesiz satılan ilaçları kullan. Eğer vücut ağrısı, baş ağrısı ya da yüksek ateş gibi belirtiler sergiliyorsan parasetamol (Tylol), ibuprofen (Motrin, Advil) ya da naproksen (Aleve) gibi ilaçlar seni rahatlatabilir. Yaşın 18’den büyükse ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak aspirin de kullanabilirsin.[16]
    • Çocuklara ve 18 yaş altı ergenlere asla aspirin verme çünkü Reye Sendromu adında, ölümcül olabilecek bir hastalığa yol açma olasılığı vardır.
    • İlaçların dozunu mutlaka etiketine ya da doktorun veya eczacının önerisine uyarak belirle. Hamileysen ya da bebek emziriyorsan herhangi bir ilaç kullanmadan önce bunu doktoruna söyle.

    İpucu: İbuprofen (Advil, Motrin) ve naproksen (Aleve) gibi streroid olmayan iltihap giderici ilaçların (NSAIDs), COVID-19'u daha kötü yapabileceğine ilişkin yazılar okumuş olabilirsin. Ancak bunu destekleyecek herhangi bir tıbbi kanıt şu anda mevcut değil. İlaç alma konusunda endişelerin varsa ilacı almadan önce doktorunla konuş. [17]

  3. 3
    Öksürüğünü hafifletmek için hava nemlendirici kullan. Bir hava nemlendirici genzini, akciğerlerini ve burun yolunu rahatlatmana yardımcı olabilir. Ayrıca mukusun seyrelmesine ve öksürüklerinin daha çok balgam sökmesine yardım eder. Bir tanesini gece yatağının yanında ve diğerini gündüz boyunca en çok zaman geçirdiğin yerde bulundur.[18]
    • Sıcak bir duş almak ya da sıcak su akarken banyoda oturmak seni rahatlatabilir, sinüslerindeki ve akciğerlerindeki mukusu gevşetmeye yardımcı olabilir.
  4. 4
    Bolca sıvı al. Hastayken insan kolayca susuz kalabilir. Koronavirüsten iyileşirken sıvı kaybıyla mücadele etmek ve tıkanıklığı azaltmak için sürekli su, meyve suyu ya da diğer şeffaf sıvıları yudum yudum iç.[19]
    • Et suyu, çay ya da limonlu ılık su gibi sıvılar özellikle de öksürüğün ve boğaz ağrın varsa rahatlatıcı olabilir.
  5. 5
    Doktor evden çıkabileceğini söyleyene kadar kendini izole et. Diğer insanlara virüs yaymamak için hastalık bulaştırıcılığın geçene kadar evde kalman son derece önemlidir. İyleştiğini hissetsen bile dışarı çıkmadan önce doktorunla haberleş.[20]
    • Hâlâ koronavirüs taşıyıp taşımadığını görmek için doktorun sana tekrar test yapabilir.
    • Eğer test yoksa doktorun belirtileri göstermemeye başladıktan en az 72 saat sonra evden çıkmana izin verebilir.
  6. 6
    Belirtiler ciddileşirse acil tıbbi yardım al. Endişelenmemeye çalış ama COVID-19, hayatı tehdit eden ciddi belirtilere ve zatürreye yol açabilir. Aşağıdaki ciddi belirtiler ortaya çıkarsa acil tıbbi yardım al [21]:
    • Nefes almada zorluk ya da şiddetli nefes darlığı
    • Göğüste inatçı ağrı ya da baskı
    • Yeni gelişen kafa karışıklığı hissi ya da hareket edememe
    • Maviye çalan dudaklar ya da yüz.
    • Bu liste her şeyi kapsamaz, bu nedenle şiddetli ya da endişe verici başka belirtiler yaşarsan bir sağlık görevlisine danış.
    Reklam

Yöntem 4 / 4:
COVID-19 Enfeksiyonlarını Önlemek

  1. 1
    Sosyal mesafeyi korumak için mümkün olduğunca evde kal. Diğer insanlarla teması sınırlama anlamına gelen "sosyal mesafeyi koruma" hakkında bir şeyler duymuşssundur. Bu, koronavirüsün toplumda yayılmasını önlemeye yardımı olabilir. Evden sadece markete ya da işe gitmek gibi zorunlu durumlar için çık. Mümkünse şimdilik evden çalışmak ya da okul işlerini evden yapmak için düzenlemeler yap.[22]
    • Dışarı çıktığında kendin ve diğer insanlar arasında 1,8 m mesafeyi koru.
    • Arkadaşların ya da ailenle sosyal bir buluşma planlıyorsan misafir sayısını 10 ya da daha az kişiyle sınırla ve kendinle diğer insanlar arasında 1,8 m mesafeyi korumaya devam et.
  2. 2
    Ellerini ılık su ve sabunla düzenli olarak yıka. El yıkamak koronavirüsün ve diğer hastalıkların yayılmasını önlemenin en iyi yoludur. Ellerini gün boyu sık sık, özellikle hareketin yoğun olduğu yüzeylere (örneğin umumi tuvaletlerdeki kapı kollarına ya da tren veya otobüslerdeki tutma yerlerine) ya da potansiyel olarak enfekte olmuş insanlara ya da hayvanlara dokunduktan ılık su ve sabunla temizle. Ellerini en az 20 saniye yıka ve parmaklarının arasını temizlemeyi ihmal etme.[23]
    • Yeterince uzun yıkadığından emin olmak için, ellerini yıkarken “İyi ki Doğdun” şarkısını söylemeyi dene.
  3. 3
    Gözlerine, burnuna ve ağzına dokunmaktan kaçın. Koronavirüs ailesindekiler gibi solunum yolu virüsleri vücuduna gözlerindeki, burnundaki ve ağzındaki mukoz membranlar yoluyla girer. Ellerini, özellikle de yakın zamanda yıkamadıysan yüzünden uzak tutarak kendini koruyabilirsin.[24]
  4. 4
    Hem evdeki hem de dışarıdaki nesneleri ve yüzeyleri temizle ve dezenfekte et. Genel olarak hastalıkların yayılmasını önlemeye yardım etmek için, çok dokunulan yüzeyleri temizle. Eşyaları ve yüzeyleri temiz tutmak için 4 litre ılık suyla karıştırılmış 1 su bardağı (240 ml) çamaşır suyu veya dezenfektan mendil ya da sprey kullan. Dezenfektanın etkili bir şekilde işe yaraması için yüzeyin yaklaşık 10 dakika ıslak kalmasına dikkat et.[25]
    • Evdeki biri hastaysa tabakları ve çatal bıçakları hemen sıcak su ve deterjanla yıka. Ek olarak, yatak örtüsü ve yastık kılıfı gibi kirlenmiş olabilecek her şeyi sıcak suda yıka.
  5. 5
    Enfekte olmuş insanlarla temasını en aza indir. Koronavirus, enfekte kişiden saçılan damlacıklarla yayılır. Hasta biri öksürdükten sonra bu damlacıkları kolayca soluyabilirsin. Birisinin öksürdüğünü görürsen ya da sana hasta olduklarını söylerse o kişiden nazikçe ve saygılı bir şekilde uzaklaş. Ek olarak, aşağıdaki bulaşma yollarından kaçınmaya çalış:[26]
    • Enfekte olmuş kişiyle kucaklaşmak, öpüşmek, el sıkışmak ya da uzun süre aynı ortamda bulunmak (otobüste ya da uçakta yanında oturmak vs.) gibi yakın kişisel temasta bulunmak
    • Enfekte olmuş kişiyle fincanını, çatal bıçağını ya da kişisel eşyalarını paylaşmak
    • Enfekte olmuş kişiye dokunduktan sonra elini gözlerine, burnuna ya da ağzına götürmek
    • Enfekte dışkıya temas etmek (mesela hasta bir bebeğin ya da küçük çocuğun bezini değiştirirken).
  6. 6
    Hayvanların etrafındayken hijyen kurallarına çok dikkat et. Hayvandan insana koronavirüs bulaşması olası görünmese de insanlardan virus kapan birkaç hayvanlara ilişkin bilinen birkaç vaka vardır. Evcil hayvanlar da dâhil herhangi bir hayvana temasta bulunursan her zaman ellerini iyice yıka. [27]
    • Özellikle de hasta olduğu bariz biçimde anlaşılan hayvanlarla temastan kaçınmaya özen göster.
  7. 7
    Eti ve diğer hayvan ürünlerini çok iyi biçimde pişir. Hastalıklı ya da iyi hazırlanmamış eti ya da sütü tüketerek koronavirüs enfeksiyonuna ve diğer hastalıklara yakalanmak mümkündür. Çiğ ya da pastörize edilmemiş hayvan ürünlerini tüketmekten kaçın ve çiğ ya da işlem görmemiş etin ya da sütün temas ettiği tüm yüzeyleri, çatal bıçağı ve ellerini daima yıka.[28]
  8. 8
    Eğer hastaysan her aksırmanda ya da öksürmende ağzını kapa. Koronavirüs enfeksiyonuna yakalanmış insanlar hastalığı aksırıp öksürerek yayarlar. Eğer COVID-19'a yakalandıysan öksürdüğün ya da aksırdığın zaman burnunu ve ağzını bir kâğıt ya da kumaş mendil veya yüz maskesiyle kapatarak diğer insanları güvende tutabilirsin.[29]
    • Kullanılmış kâğıt mendilleri hemen at, ardından ellerini sabun ve ılık suyla yıka.
    • Eğer ansızın öksürük ya da aksırık nöbetine yakalanırsan ve elinin altında bir kâğıt mendil yoksa burnunu ve ağzını elinle değil de dirseğinin içiyle kapat. Böylece bir şeylere dokunduğunda virüsü yayma ihtimalin azalır.
  9. 9
    Başka ülkelere gitmeyi planlıyorsan yayımlanan yolculuk uyarılarını dikkate al. Global COVID-19 pandemisi nedeniyle gerekli olmayan seyahatlerin yapılmaması teşvik edilmektedir. Eğer yurt dışına gitmeyi planlıyorsan yaşadığın ülkenin ilgili web sitesine bakarak, gitmeyi planladığın yerde koronavirüsün aktif olup olmadığını öğren. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin (CDC) ya da Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) web sitelerini de kontrol edebilirsin. Bu web siteleri yolculuklarda kendini nasıl koruyabileceğine dair tavsiyeler sunabilir.[30]
    Reklam

Bu wikiHow makalesi hakkında

World Health Organization
Bu makale ortak yazarlarımızdan biri olan World Health Organization ile ortaklaşa yazılmıştır. wikiHow makalelerinin ortak yazarları içeriğimizin mümkün olduğunca tam ve kapsamlı olmasını sağlamak için editörlerimizle yakın bir şekilde çalışırlar.
Kategoriler: Sağlık
Bu sayfaya 60.339 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam