Uyuz, köpeklerde küçük asalak böcekçiklerin neden olduğu bir tür iltihaplı deri hastalığıdır. Ayrı nedenleri ve belirtileri bulunan iki temel uyuz türü vardır: sarkoptik ve demodektik. Her birinin belirtilerini tanımlayabilmek ve aralarındaki farkı anlayabilmek önemlidir. Uyuz nadiren ölümcül olsa da, bu sinir bozucu hastalığın nasıl erken fark edileceğini bilmek, uzun vadede köpeği tedavi etmeyi çok daha kolay hâle getirir.

Kısım 1 / 4:
Uyuz Belirtilerini Tanımak

  1. 1
    Şiddetli kaşıntıya bak. Sarkoptik uyuz genellikle aşırı kaşıntıya neden olur. Köpek, kaşıntıyı gidermek için amansızca derisini kaşıyabilir veya çiğneyebilir. Köpeğin sürekli kaşınma ve ısırma nedeniyle tahriş olan cildi kolayca enfekte olabilir. Kaşıntı köpeğin yeme, içme ve dinlenme gibi gerekli davranışlardan uzaklaştıracak kadar şiddetli olabilir.
    • Bakteri veya mantar kaynaklı ikincil enfeksiyonlara neden olan ciddi sarkoptik uyuz vakaları, köpeğin tahriş olmuş cildinde beyaz, kabuklu bir yüzeyin oluşmasına neden olabilir, ancak bu her durumda meydana gelmez.[1] Ek olarak, şiddetli ikincil enfeksiyonları olan köpeklerde sıklıkla kilo kaybı, yüksek ateş ve/veya büyümüş lenf düğümleri görülür.
    Pippa Elliott, MRCVS

    Pippa Elliott, MRCVS

    Veteriner, Royal College of Veterinary Surgeons
    Dr. Pippa Elliott, evcil hayvan uygulamaları ve veteriner cerrahi alanında 30 yılın üzerinde tecrübeye sahip Royal College of Veterinary Surgeons Üyesi bir veteriner cerrahtır. 1987 yılında Glasgow Üniversitesi’nden veteriner hekim ve cerrahlık derecesini almıştır. Doğup büyüdüğü yerdeki aynı hayvan kliniğinde 20 yılın üzerinde bir süre çalışmaktadır.
    Pippa Elliott, MRCVS
    Pippa Elliott, MRCVS
    Veteriner, Royal College of Veterinary Surgeons

    Biliyor muydun? Uyuz böcekleri çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Köpeğin üzerinde görebildiğin bir böcek bu tür bir uyuz böceği değildir. Bu, farklı bir tedavi gerektirecektir.

  2. 2
    Tüy dökülmesini kontrol et. En az ciddi çeşit olan bölgesel demodektik uyuz, genellikle köpeğin tüylerinde bir veya iki "ince" veya kel bölge oluşturur. Genellikle bu küçük açık bölge iltihaplı veya tahriş olmuş görünmez ve ciddi kaşıntıya neden olmaz.[2]
  3. 3
    Kel bölgelerin veya saç dökülmesinin derecesine dikkat et. Bölgesel bir demodektik uyuz kendi kendine kaybolmazsa köpeğin bütün vücuduna yayılabilir. Köpeğin vücudunun üzerinde çok sayıda ince veya kel bölge oluşacaktır. Mevcut kel bölgeler çap olarak 2,5 santime kadar büyüyebilir. Kel bölgelerdeki cilt kırmızı, pullu ve/veya kabuklu hâle gelebilir.
    • Bu cilt tahrişi, köpeğin cildini kaşımasına ve bu da daha ciddi enfeksiyonlara yol açabilir. Bu ikincil enfeksiyonlar, sarkoptik uyuz vakalarına benzer semptomlara yol açacaktır; ateş, kilo kaybı, büyümüş lenf düğümleri vb.[3]
  4. 4
    Köpeğinin ayaklarının şişip şişmediğini veya tahriş olup olmadığını kontrol et. Bazı seçkin demodektik uyuz vakaları, demodektik pododermatitis adı verilen bir duruma neden olur. Bu, uyuza neden olan böceklerin, köpeğin ayaklarına derinlemesine gömüldüğünde ve bunların çıkarılmasının çok zor olduğu durumlarda meydana gelir. Bu durum kendini çoğunlukla şişmiş, tahriş olmuş ayaklar şeklinde gösterir. Genellikle en kötüsü tırnak yatağının etrafında olanlardır ve sıklıkla ikincil bir enfeksiyonla birlikte görülür.[4]
  5. 5
    Kendinde veya evindeki diğer kişilerde kırmızı, tahriş olmuş yumrular olup olmadığına bak. Köpeğinde bir uyuz vakası tespit etmenin yollarından biri, kendi üzerinde uyuz böceği ısırıkları bulmaktır. Sarkoptik uyuza neden olan böcek türleri bir insanla temas ettiğinde, sivrisinek ısırıklarına benzer kırmızı yumrulara neden olabilir.[5] Neyse ki, bunlar neredeyse hiç ciddi sorunlara neden olmaz. Ancak, bu belirtileri, kaşınıp duran bir köpeğin etrafında bulunduktan sonra görmek, sarkoptik uyuzun güçlü bir göstergesidir.
    • İnsanlara demodektik uyuza neden olan böcek türlerinin "bulaşmayacağını" unutma.
  6. 6
    Uyuz belirtilerinin başka, muhtemelen ciddi sağlık sorunlarının belirtileri olabileceğini unutma. Kaşıntı veya düzensiz saç dökülmesi ayrıca alerji, hiperadrenokortisizm (Cushing hastalığı), diyabet, hipertiroidizm ve parazit enfeksiyonu gibi diğer altta yatan sağlık sorunlarının belirtileridir. Bu sebeple, doğru bir teşhis ve tedavi için sorun hakkında veteriner hekimine danışmak önemlidir.[6]

Kısım 2 / 4:
Sarkoptik Uyuz İçin Test Etmek

  1. 1
    Köpeğin kulaklarından birini tut. Köpeğin normalden daha fazla kaşınıyorsa ancak sarkoptik uyuz olup olmadığından emin değilsen bu basit test yardımcı olabilir. Başlarken köpeğinin kulaklarından birini nazikçe eline al. Kulağın gevşek, sarkık kısmını başparmağın ve işaret parmağın arasında tut.
    • Köpeğinin uyuza neden olan böcekler tarafından ısırıldığından endişeleniyorsan bu test için tek kullanımlık eldivenlerden giymen gerekir.
  2. 2
    Kulağı yavaşça parmaklarının arasında ovala. Köpeğin kulağını her iki taraftan ovalamak için başparmağını ve işaret parmağını kullan. Yavaş, sabit hareketler kullan ve çok fazla sıkma. Bunu yaparken gözlerin, ovuşturduğun kulakla aynı tarafta olan köpeğin arka ayağının üzerinde olsun.
  3. 3
    Kaşıntı hareketine bak. Köpeğin arka ayağında kulağını kaşımaya çalışıyormuş gibi bir hareket arıyorsun. Bunu görürsen köpeğinin sarkoptik uyuzu olabilir. Bu durumda, elini yıkamalı ve köpeği en kısa zamanda bir veterinere götürmelisin.
    • Bu test (pinnal pedal refleks testi denir) işe yarar çünkü sarkoptik uyuz vakalarının büyük çoğunluğunda, köpeğin kulaklarının içinde ve çevresinde böcekler bulunur. Köpeğin, kulağını ovuşturduğunda, böceklerin neden olduğu rahatsız edici kaşıntıyı hisseder ve kendini kaşımaya çalışır.
  4. 4
    Pinnal pedal refleks testinin kesin bir sarkoptik uyuz teşhisi yapmadığını unutma. Test, köpeğinin kaşıntılı ve duyarlı olduğunu doğrulasa da, nedenini doğrulamaz. Sarkoptik uyuzun kesin olarak teşhis edilmesi çok zor olabilir. Pinnal pedal testi olası bir uyuz teşhisi sağlayabilir ve bu durumda tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlanmalıdır. Köpeğin tedaviye hızlı yanıt verirse bu, teşhisin doğru olduğunu gösterir.

Kısım 3 / 4:
Farklı Uyuz Türlerini Anlamak

  1. 1
    Sarkoptik ve demodektik uyuzu ayırt et. Köpekler iki tür uyuzla temas edebilirler; sarkoptik uyuz ve demodektik uyuz. Her ikisi de ciddi olabilse de, hastalığın iki çeşidinde ortaya çıkan belirtiler bir şekilde farklılık gösterir (bkz. Bölüm 1) ve farklı nedenleri vardır. Sarkoptik uyuz, diğer enfekte hayvanlardan geçen belirli bir böcek türünün neden olduğu bir enfeksiyondur. Demodektik uyuz, normalde bir köpeğin derisinde bulunan farklı bir böcek türünden kaynaklanır. Çoğu köpek bu böceklerle uyum içinde yaşarken, bazen böcekler çoğalarak saç dökülmesine ve tahrişe neden olabilir.[7]
    • Hem sarkoptik hem de genelleşmiş demodektik uyuz kaşıntıya yol açabilse de, ikisini ayırmak önemlidir; sarkoptik uyuza neden olan böcekler ani, şiddetli kaşıntıya neden olurken, demodektik uyuza neden olan böcekler tahriş olmuş ve "sonrasında" kaşıntılı hâle gelebilen lekelerinin gelişmesine neden olur.[8]
    • Sarkoptik uyuzun kendisi bir köpeği öldüremez ancak köpek ciddi bir enfeksiyon kaparsa veya yemek yemeyi ya da uyumayı bırakırsa köpeğin sağlığı hızla bozulabilir, bu nedenle bu durumda acil veteriner bakımı gerekebilir. Bu aşikardır; kötü bir sarkoptik uyuz vakası olan bir köpek son derece sağlıksız görünecektir.
    • Sarkoptik uyuz bazen skabiyez şeklinde belirtilebilir.[9]
    • Demodektik uyuza demodeks de denebilir.[10]
  2. 2
    Bölgesel ve genelleşmiş demodektik uyuz arasındaki farkı anla. Bölgesel demodektik uyuzun karakteristiği bir veya iki noktada tüy dökülmesidir. Çözülmezse (muhtemelen baskılanmış bağışıklık, alerji veya endokrin sorunları nedeniyle), durum yayılabilir ve tahriş olabilen ve enfekte olabilen, kaşıntıya ve kabuklanmaya yol açabilen kel bölgelerin çoğalmasına neden olabilir.
    • Bölgesel demodektik uyuz, en çok yavru köpeklerde yaygındır. Vakaların yaklaşık %90'ında, bölgesel demodektik uyuz, bir veya iki ay içinde tedavi olmaksızın kendiliğinden kaybolur.[11] Ancak, vakaların bir kısmında, hastalık daha ciddi genelleşmiş demodektik uyuza dönüşebilir.
    • Aslında köpeklerde demodektik uyuz genetik değilse de, genelleşmiş demodektik uyuz geliştirenlerin hastalığa karşı genetik olarak bir zayıflıklarının olduğu düşünülmektedir.[12]
  3. 3
    Demodektik fotodermatit belirtilerini olabildiğince erken bulmayı öğren. Fotodermatitler üçüncü bir demodektik uyuz türüdür; bazı durumlarda köpek, klasik demodektik uyuz belirtilerine sahip olabilirken, diğerlerinde sadece ayak enfeksiyonları olabilir. Fotodermatit tedavisi uzun ve karmaşık olabilir ve genellikle antibiyotik vermek ve köpeğin ayaklarını Mitaban adlı bir ilaca batırmak şeklinde olur.[13] Tedavisi zor olduğu için bu durumu erken tespit etmek çok önemlidir.

Kısım 4 / 4:
İlk Tedavi ve Önleme Adımlarını Atmak

  1. 1
    Veteriner yardımı iste. Köpeğinde herhangi bir uyuz olduğunu düşünüyorsan veterinerine danışmalısın. Yalnızca eğitimli, deneyimli bir veteriner, uyuzun türünü ve ciddiyetini belirlemek için uygun teşhis testlerini yapabilir. Teşhise bağlı olarak, veteriner uyuzu tedavi etmek için uygun ilacı reçete edecektir. Uyuz şiddetli hâle gelmeden önce tedavi edilmesi neredeyse her zaman en kolay olduğu için, evcil hayvanının mümkün olan en kısa sürede normale dönmesini sağlamak için veterinerini olabildiğince çabuk görmek önemlidir.
    • Sarkoptik uyuz vakaları, demodektik uyuza göre daha acil bir veteriner müdahalesine ihtiyaç duyar. Sarkoptik uyuzdan kaynaklanan şiddetli kaşıntı bir köpeği perişan edebileceğinden (ve daha da önemlisi, hızla sağlık sorunlarına yol açabileceğinden), erken teşhis ve tedavi çok önemlidir.
    • Bu genel kuralın istisnası, çok küçük bölgesel demodektik uyuz durumlarıdır. Bunlar genellikle kendiliğinden düzeldiği için bir veteriner hekime gözükmek her zaman gerekli değildir, ancak yine de gönül rahatlığı için bir veterinere danışmak ve diğer koşulları elemek isteyebilirsin.
  2. 2
    Köpeğin yatağını, tasmasını vb. temizle veya değiştir. Uyuz vakalarında ("özellikle" bulaşıcı olan sarkoptik uyuzda), yakın zamanda köpeğin tüyüne veya derisine temas eden tüm nesneler derhal yıkanmalı veya değiştirilmelidir. Buna yatak takımı, tasma, tasma kayışı, koşum takımı, köpek kulübesi ve fırçalar veya temizlik ürünleri dâhildir. Henüz uyuz olmayan başka evcil hayvanların varsa temizlik ihtiyacı özellikle acildir.
    • Kumaş nesneler için, ağartıcı veya boraks ile yıka ve mümkün olan en yüksek ayarda kurut. Sert nesne ve yüzeyler için hastane sınıfı bir dezenfektan kullan. Uyuz geçene kadar gerektiği kadar günlük olarak tekrarla.
  3. 3
    Demodektik uyuzlu köpekleri çiftleştirme. Yukarıda belirtildiği gibi, kötü demodektik uyuz vakaları geçiren köpeklerin bazen bağışıklık sistemlerinde ebeveynlerinden miras aldıkları bir zayıflık vardır. Bu nedenle, uzun, şiddetli veya tedavisi zor olan demodektik uyuz geçmişine sahip olan köpeklerin sahiplerinin genellikle köpeklerini çiftleştirmemeleri gerekir. Küçük, bölgesel demodektik uyuz vakalarına sahip köpeklerin çiftleştirilmesi özellikle de uyuz, köpek gençken olduysa ve kendi kendine geçtiyse kabul edilebilir.
    • Ancak, bazı veteriner hekimlerin, herhangi bir tür demodektik uyuz geçiren köpeklerin çiftleştirilmesine karşı tavsiyede bulunacağını belirtmek gerekir.[14] Köpeğini çiftleştirmenin akıllıca olup olmadığından emin değilsen tavsiye için seni ve köpeğini tanıyan bir veterinerle konuş. Genellikle, böyle bir veteriner, ihtiyaçlarını ve gelecekteki yavru köpeklerin sağlığını dikkate alan bir eylem planı önerebilir.
  4. 4
    Diğer hayvanları sarkoptik uyuzlu bir köpekten uzak tut. Sarkoptik uyuz oldukça bulaşıcı olduğundan, diğer evcil ve evcil olmayan hayvanların hastalığı kapmamasını sağlamak için karantina gereklidir. Köpeğinin sarkoptik uyuzu varsa onu hemen diğer hayvanlardan ayır.[15] Köpeğinin diğer hayvanların yanında uyumasına, beslenmesine veya oynamasına izin verme. Bir komşunun köpeğinin sarkoptik uyuzu olduğunu düşünüyorsan kendi evcil hayvanlarının ona yaklaşmasına izin verme. Uyuz tamamen ortadan kalktığında, köpeğin normal olarak diğer hayvanlarla kaynaşmasına izin verilebilir.
    • Demodektik uyuz türlerinin hiçbirinin diğer hayvanlara veya insanlara bulaşıcı olmadığına dikkat et. Çok nadir durumlarda, hastalık diğer köpeklere bulaşabilir. Ancak, karantina önlemleri genellikle semptomlar şiddetli olduğunda bile alınmaz.[16]
  5. 5
    Sarkoptik uyuzu yakalamak için risk faktörlerini anla. Sarkoptik uyuz oldukça bulaşıcıdır ve genellikle enfekte bir köpekten diğerine geçer. Çoğunlukla, enfekte köpek, eğer varsa da hastalığın belirtilerini çok az gösterir. Sarkoptik uyuz, anneden yavrularına geçebilir ve yavru köpek çiftlikleri, köpek otelleri ve barınaklar gibi köpeklerin bakımının yetersiz olduğu aşırı kalabalık koşullarda yaygındır.[17] Ancak, bir köpek, uyuz bir hayvanla temas etmese bile böceklere maruz kalabilir; böcekler, 10-15 °C arasındaki sıcaklıklarda konakçılarından uzakta dört ila 21 gün ve 20-25 °C sıcaklıklarda iki ila altı güne kadar yaşayabilir
    • Bir köpek, battaniye veya havlu gibi son zamanlarda enfekte olmuş bir hayvanda kullanılmış bir nesneden uyuz kapabilir. Aynı şekilde, bakım salonlarının makasları, havluları ve kafesleri düzenli temizlememesi hastalığın yayılmasına neden olabilir.[18]
    • Çakal ve tilki gibi vahşi hayvanlar da sarkoptik uyuz geçirebileceğinden, vahşi yaşam alanlarında egzersiz yapmak köpeğinin uyuz kapmasına neden olabilir.

Uyarılar

  • Herhangi bir tür uyuz, tedavi edilmezse köpeğe ciddi zarar verebilir. Köpeğinin uyuz olduğundan şüpheleniyorsan onu mümkün olan en kısa sürede bir veterinere götür.

Bununla İlgili wikiHow'lar

Kedinin Cinsiyeti Nasıl AnlaşılırKedinin Cinsiyeti Nasıl Anlaşılır?
Kedilerin Isırması ve Tırmalaması Nasıl EngellenirKedilerin Isırması ve Tırmalaması Nasıl Engellenir?
Burnu Tıkalı Kedi Nasıl Tedavi EdilirBurnu Tıkalı Kedi Nasıl Tedavi Edilir?
Ev Yapımı Kedi Kovucu Nasıl YapılırEv Yapımı Kedi Kovucu Nasıl Yapılır?
Kedilerin Kurtları Nasıl Yok EdilirKedilerin Kurtları Nasıl Yok Edilir?
Kedilerde Ateş Nasıl DüşürülürKedilerde Ateş Nasıl Düşürülür?
Dişi Köpeğin Çiftleşmeye Hazır Olduğu Nasıl AnlaşılırDişi Köpeğin Çiftleşmeye Hazır Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Kedi Nasıl SevilirKedi Nasıl Sevilir?
Evdeki Pireler Nasıl ÖldürülürEvdeki Pireler Nasıl Öldürülür?
Kedinin Ölüyor Olduğu Nasıl AnlaşılırKedinin Ölüyor Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Çiftleşme Dönemindeki Kedi Nasıl SakinleştirilirÇiftleşme Dönemindeki Kedi Nasıl Sakinleştirilir?
Japon Balığının Erkek veya Dişi Olduğu Nasıl AnlaşılırJapon Balığının Erkek veya Dişi Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Kedilerin Bahçeye Kaka Yapması Nasıl EngellenirKedilerin Bahçeye Kaka Yapması Nasıl Engellenir?
Bir Köpeğin Hamile Olduğu Nasıl AnlaşılırBir Köpeğin Hamile Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Bu wikiHow makalesi hakkında

Ray Spragley, DVM
Ortak yazarlar :
Veteriner
Bu makaledeki ortak yazarlar Ray Spragley, DVM. Ray Spragley veteriner hekim ve New York'taki Zen Dog Veterinary Care PLLC'nin sahibi ve kurucusudur. Birden fazla kurum ve özel muayenehane deneyimiyle Dr. Spragley'nin uzmanlık ve ilgi alanları arasında kraniyal çapraz bağ yırtıklarının cerrahi olmayan tedavisi, omurlar arası disk hastalığı (IVDD) ve kireçlenmede ağrı yönetimi yer almaktadır. Dr. Spragley, SUNY Albany'den Biyoloji alanında lisans derecesine ve Ross Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi'nden Veteriner Hekim derecesine (DVM) sahiptir. Ayrıca Canine Rehabilitasyon Enstitüsü’nden sertifikalı köpek rehabilitasyon terapisti (CCRT) ve Chi Üniversitesi’nden sertifikalı veteriner akupunktur uzmanıdır (CVA).
Bu sayfaya 860 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?