Haber Yazısı Nasıl Yazılır?

Ortak yazar: wikiHow Kadrosu

Bu Makalede:Yazını PlanlamakHaber Yazını YazmakYazını Gözden Geçirmek9 Referans

Bir haber yazısı yazmak, makale veya bilgilendirici yazı yazmaktan farklıdır, çünkü haber makaleleri bilgiyi belirli bir şekilde sunar. Konu ile ilgili bütün bilgileri sınırlı sayıda kelimeyle aktarabilmek ve hedef kitlene gerçekleri özlü bir şekilde iletebilmek önemlidir. Bir haber yazısının nasıl yazılacağını bilmek, gazetecilik kariyerine, yazma becerilerini geliştirmene ve bilgileri açık ve anlaşılır bir şekilde iletmene yardımcı olabilir.

Kısım 1
Yazını Planlamak

  1. 1
    Konunu araştır. Bir haber yazısı yazmaya başlamak için hakkında yazacağın konuyu etraflıca araştırman gerekir. Güvenilir, iyi yazılmış, iyi bina edilmiş bir yazıya sahip olmak için konunu iyi bilmelisin.
    • Eğer daha önce bir araştırma makalesi yazdıysan konunu öğrenmek için neler yapılması gerektiğini biliyorsundur. Bir başyazı veya haber yazısı yazmanın ilk aşaması oldukça benzerdir.
    • Kendine “5N-1K”yı sorarak başla.[1]
      • Ne - ne oldu?
      • Nerede - nerede oldu?
      • Neden - neden oldu?
      • Ne zaman - ne zaman oldu?
      • Nasıl - nasıl oldu?
      • Kim - kim vardı?
  2. 2
    Tüm bulguları derle.
    • “5N-1K”yı açık bir şekilde cevaplayabiliyorsan makalede yer alması gereken tüm gerekli bulgu ve bilgilerin listesini not al. Bulgularını üç gruba ayır:
      • 1) yazıya dâhil edilmesi gerekenler.
      • 2) ilginç ancak çok gerekli olmayanlar
      • 3) alakalı ama yazının amacı için çok önemli olmayanlar
    • Bu bulgu listesi, konu ya da hikâye ile ilgili herhangi bir bilgiyi dışarıda bırakmanı engellemeye ve aynı zamanda temiz ve özlü bir yazı yazmana yardımcı olacaktır.
    • Tüm bu gerçekleri yazarken mümkün olduğunca açık ol. Gereksiz bilgileri daha sonra kırpabilirsin, ancak bir yazıyı kısaltmak, uzatmak zorunda olmaktan daha kolaydır.
    • Bu noktada bilgilerinde boşluklar olması normaldir. Eğer geçerli bir bulgun yoksa, soruyu yaz ve unutmamak için bunu vurgula.
    • Artık bulgularına sahip olduğuna göre, eğer editörün henüz makale türünü belirlemediyse, ne tür bir yazı yazacağına karar ver. Kendine bunun bir görüş yazısı mı, bilginin tarafsız ve açık bir şekilde aktarılması mı, yoksa bunların arasında bir şey mi olduğunu sor.
  3. 3
    Bir taslak yazı oluştur. Taslağın ve akabinde makalen, ters üçgen şeklinde yapılandırılmalıdır. Ters üçgen, hikâyenin en önemli bilgilerini en üstte olacak şekilde oluşturmanı sağlar.[2]
    • “Lafı dolandırmak” deyimini duymuşsundur; bu, yazının yapısına ilişkin söylenmiş bir sözdür.[3] Okuyuculara yazının ilk cümlesinde, yani “girizgâh”ta yazının konusunu iletmek, lafı dolandırmamak, konuyu öğrenmeleri için onları birkaç paragraf okumak zorunda bırakmamak esastır.
    • İster basılı mecra veya ister İnternet mecrası için yazıyor ol, birçok okuyucu makaleyi sonuna kadar okumayacaktır. Bir haber yazısı yazarken, okuyucunun istediği şeyi bir an önce vermeye odaklanmalısın.
    • Kat yerinin üst kısmına yaz. Bir gazetede tüm önemli haberlerin kat yerinin üzerine yerleştirildiğini görürsün. Aynısı İnternet yazıları için de geçerlidir. Sanal kat yeri, henüz aşağı kaydırılmamış ekranın en alt kısmıdır. En iyi bilgiyi en üste yerleştirerek okuyucularının dikkatini çek ve onlara okumaya devam etmeleri için bir neden ver.
  4. 4
    Kitleni tanı. Harika bir haber yazısı yazmak, kimin için yazdığını tam olarak bilmekle mümkündür. Okuyucu kitlen yazının sesini ve tonunu etkileyecek ve yazında nelerin olması gerektiği konusunda sana yardımcı olacaktır.
    • Kendine yeniden “5N-1K”yı sor, ama bu sefer bunu kitlene ilişkin olarak sor.
    • Yazdığın kitlenin yaş ortalaması nedir, kitlen nerede bulunuyor, yerel bir kitle mi yoksa ulusal bir kitle mi, kitlen yazını neden okuyor ve kitlen yazından ne çıkarmak istiyor gibi sorular nasıl yazacağın konusunda seni bilgilendirecektir.
    • Kimin için yazdığını öğrendikten sonra en iyi bilgileri doğru kitleye mümkün olan en kısa sürede ulaştıracak bir taslağı biçimlendirebilirsin.
  5. 5
    Bir bakış açısı bul. Senin için bu yazı ne açıdan özgündür? Neyi dile getiriyorsun? Bu sorular, haber yazını özgün kılmak ve sadece senin yazabileceğin bir şey haline getirme konusunda sana yardımcı olacaktır.
    • Eğer popüler bir hikâyeyi veya başkalarının yazdığı bir konuyu yazıyorsan kendine ait bir bakış açısı edin.
    • Konuna yönelik bir kişisel deneyime sahip misin? Belki röportaj yapabileceğin bir uzmanı tanıyorsundur.
  6. 6
    İnsanlarla röportaj yap. Bir haber yazısı yazarken insanlarla röportaj yapmak ve konun hakkında doğrudan bilgi edinmek paha biçilmez olabilir. İnsanlardan yardım istemek ve onlarla röportaj yapmak için ricada bulunmak göz korkutucu gelebilir, ancak yazının güvenilirliğini ve itibarını büyük ölçüde etkileyebilir.[4]
    • İnsanlar genellikle kişisel deneyimleri hakkında konuşmaktan hoşlanırlar, özellikle de bu konu senin yazın gibi bir yerlerde kullanılacaksa. Telefonla, e-posta ile veya hatta sosyal medya aracılığı ile insanlara ulaş ve onlarla röportaj yapmayı talep et.
    • İnsanlarla röportaj yaparken birkaç kurala uyman gerekir: kendini bir muhabir olarak tanıt. Önyargılı olma. Tarafsız kal. Soru sormak ve anekdotları dinlemek için oradasın, yargılamak için değil.
    • Röportajdan önemli bilgileri kaydet ve ne yaptığınla ve bu röportajı neden yaptığınla ilgili şeffaf ol.

Kısım 2
Haber Yazını Yazmak

  1. 1
    Girizgâh ile başla. Sağlam bir girizgâh ile başla. Haber yazıları okuyucunun dikkatini çekecek bir girizgâh ile başlar. Bu, yazının en önemli kısımlarından biridir, bu yüzden bir haber yazısı yazarken iyi bir başlangıç yap. Ters üçgeni unutma.
    • Girizgâhın bir cümle ve sade olmalı, ama yazının konusunu tamamen ifade etmelidir.
    • Okulda deneme yazdığın zamanı hatırlıyor musun? Girizgâhın, tez cümlesi gibidir.
    • Okuyucularına yazının ne hakkında olduğunu, neden önemli olduğunu ve geri kalanında neler olduğunu belirt.
  2. 2
    Tüm önemli detayları ver. Haber yazısı yazmanın bir sonraki önemli adımı, girizgâhınla ilgili tüm gerçekleri ve ayrıntıları dâhil etmektir. Ne olduğunu, olayın nerede ve ne zaman meydana geldiğini, kimlerin dâhil olduğunu ve neden haber niteliği taşıdığını da yazına dâhil et.
    • Bu detaylar, okuyucuyu tam olarak bilgilendiren yazının odak noktası olduğundan önemlidir.
    • Eğer bir görüş yazısı yazıyorsan görüşünü belirteceğin yer burasıdır.
  3. 3
    Asıl bulguların akabinde ek bilgiler ver. Haber yazında tüm ilk bulgularını listeledikten sonra iletişim bilgileri, konu veya dâhil olan kişiler hakkında veya okuyucunun daha fazla bilgi edinmesine yardımcı olacak ek bilgileri de yazına dâhil et.
    • Bu ek bilgi, yazının tamamlanmasına ve ilerlerken yeni noktalara geçiş yapmana yardımcı olabilir.
    • Eğer bir konu hakkında görüş bildiriyorsan bu kısımda kaşıt görüşleri ve bu görüşlere sahip kişileri belirteceksin.
    • İyi bir haber yazısı, bulguları ve bilgileri ana hatlarıyla belirtir. Çok iyi bir haber yazısı okuyucuların duygusal olarak bağlanmalarını sağlayacaktır.
    • Okuyucularını çekmek için, haber yazını okuyan herhangi bir kişiye, seninkine zıt olsa dahi bir fikir sahibi olabileceği yeterli bilgiyi sağlamak zorundasın.
    • Bu, yazar olarak senin, görüşünü belirtmediğin fakat tarafsız bilgi aktardığın bir haber yazın için de geçerlidir. Okuyucularının yine de konu hakkında bir fikir edinebilmeleri gerekir.
  4. 4
    Makaleni sonuçlandır. Okuyucunu yazını sonuna kadar okuduğu için tebrik etmek adına, yazında dile getirilen sorun ya da zorluklarla ilgili olası çözümler gibi, onlar için kazanım olacak bir şeyler sağla.
    • Yazının iyi bir kapanış cümlesi ile nihayete erdiğinden emin ol. Bu, çoğu zaman girizgâhın (tezin) yeniden ifade edilmesi veya yazı konusuna ilişkin olası gelecek gelişmelerin belirtilmesi şeklinde olur.
    • Bunu en iyi şekilde nasıl yapılacağına dair bir fikir edinmek için diğer haber yazılarını oku. Veya radyo ya da televizyondaki haber bültenlerini izle. Haber sunucusunun hikâyeyi nasıl toparladığını ve sona erdirdiğini gözlemle, ardından bunu taklit etmeye çalış.

Kısım 3
Yazını Gözden Geçirmek

  1. 1
    Yayınlamadan önce bulgularını kontrol et. İster profesyonel olarak bir haber yazısı yazıyor ol, ister okul ödevi için yazıyor ol, tüm bulgularını kontrol edene kadar yazın tamamlanmış değildir. Doğru olmayan bulgular anında yazına kuşkuyla bakılmasına neden olacak ve bir yazar olarak işlerine engel teşkil edecektir.
    • Göndermeden önce haber yazındaki isim, tarih ve iletişim bilgileri veya adresler gibi tüm bulguları iki kez kontrol et. Doğru haberler yazman, yetkin bir haber yazarı olduğunu kanıtlamanın en iyi yollarından biridir.
  2. 2
    Taslağına bağlı kaldığından ve tarzında tutarlı olduğundan emin ol. Objektif habercilikten Gonzo'ya (muhabirin olayları genellikle birinci şahıs anlatısı aracılığıyla öznel bir şekilde tanımladığı bir gazetecilik tarzı), haber yazımı ve gazetecilikte çeşitli tarzlar vardır.[5][6]
    • Eğer haber yazısı düşüncelerini değil de doğrudan gerçekleri aktarıyorsa yazının önyargısız ve tarafsız olduğundan emin ol. Aşırı olumlu ya da olumsuz veya destek ya da eleştiri olarak yorumlanabilecek ifadelerden sakın.
    • Eğer yazın daha çok yorumlayıcı gazetecilik tarzındaysa daha büyük bir hikâyeye yeterince derin açıklama sağladığından ve birden çok bakış açısı sunduğundan emin ol.
  3. 3
    Kaynakları biçimlendirme ve alıntılama hususunda AP (Associated Press) Stiline uy. Gazeteciler ve bu nedenle haber yazıları, kaynak ve alıntılar için çoğu durumda AP Stiline uyarlar. AP Stylebook gazetecinin ders kitabıdır ve doğru biçimlendirme için danışılacak kaynaktır.[7]
    • Birini alıntıladığın zaman, söylenen şeyi alıntı içerisinde olduğu gibi yaz ve hemen kişinin adını referans olarak belirt. Örneğin; “Belediye Başkanı Coşkun Sadık”.[8]
    • Daima birden dokuza kadar olan rakamları yazı ile, 10 ve üzerini rakam ile yaz.
    • Bir haber yazısı yazarken, nokta işaretinden sonra iki değil bir boşluk bıraktığından emin ol.[9]
  4. 4
    Yazını editörüne okut. Hikâyenin üzerinden birkaç kez geçmiş olsan ve her şeyin derli toplu olduğunu düşünsen dahi, başka bir gözün de yazını gözden geçirmesine izin vermelisin. Herhangi bir yazım veya dilbilgisi hatası bulmanın yanı sıra, editörün belirli bölümleri kırpmana ve garip cümleleri basitleştirmene yardımcı olabilir.
    • Önce bir başkasının kontrolünden geçmeden herhangi bir haber makalesini yayınlanması için göndermemelisin. Yazdıklarının doğru olduğunu teyit etmesi için bulgularını ve bilgilerini bir başkası kontrol edebilir.
    • Eğer okul veya kendi kişisel İnternet siten için bir haber yazısı yazıyorsan o halde bir arkadaşından yazına göz atmasını ve geri bildirimde bulunmasını iste. Bazen savunman gereken veya katılmadığın hususlarda geri dönüş alabilirsin. Ama bunları da dinlemelisin. Unutma, her dakika yayınlanan çok sayıda haber yazısı arasında, mümkün olan en geniş kitlenin verdiğin bilgileri kolayca sindirebildiğinden emin olman gerekir.

İpuçları

  • İşe araştırma ile başla ve o 5 soruyu sor. Bu soruları sormak yazın için bir taslak ve öykü oluşturmana yardımcı olacaktır.
  • İnsanlarla görüş, kibar ve yazdığın şey hususunda dürüst olmayı unutma.
  • En önemli bilgiyi yazının en başına koy.
  • Tüm bilgilerinin doğru olduğundan ve düzgün alıntılandığından emin olmak için iki kez kontrol et.
  • Aksi söylenmediği takdirde daima AP Stiline uy.
  • Bir arkadaşından yazını gözden geçirmesini iste, çünkü bazı kısımlar sadece senin için anlam ifade edebilir.
  • Daima paragraflar halinde yaz ve fotoğraflar için bir boşluk bırak.
  • Bir haber yazısı yazmanın bir üçgen gibi olduğunu unutma; en önemli detaylar en üstte (başlangıç) yer alır, akabinde detaylar gelir.

Makale Bilgisi

Bu makale editörler ve araştırmacılardan oluşan, makalenin doğruluğu ile kapsamlılığını onaylayan, eğitimli bir ekip tarafından ortaklaşa yazılmıştır.

Kategoriler: Eğitim ve İletişim

Diğer dillerde:

English: Write a News Article, Español: redactar una noticia, Italiano: Scrivere un Pezzo di Cronaca, Português: Escrever uma Notícia, Русский: написать новостную статью, Deutsch: Einen Artikel für eine Zeitung schreiben, Bahasa Indonesia: Menulis Artikel Berita, Français: rédiger un article de nouvelles, Nederlands: Een nieuwsartikel schrijven, العربية: كتابة مقالة إخبارية, Tiếng Việt: Viết bài báo tin tức, 中文: 写新闻报道, 한국어: 새로운 소식을 전하는 신문 기사 작성법, 日本語: ニュース記事を書く, हिन्दी: न्यूज़ आर्टिकल (News Article) लिखें, ไทย: เขียนบทความข่าว

Bu sayfaya 375 defa erişilmiş.
Bu makale işine yaradı mı?