Kimyada, elektronegatiflik bir atomun bir bağdaki elektronları ne kadar güçlü çektiğinin ölçüsüdür.[1] Elektronegatifliği yüksek olan bir atom, elektronları güçlü bir şekilde çekerken, elektronegatifliği düşük olan bir atom onları zayıf bir şekilde çeker. Elektronegatiflik değerleri, farklı atomların birbirine bağlandığında nasıl davranacağını tahmin etmek için kullanılır ve bu nedenle bunu yapabilmek temel kimyada önemli bir beceri hâline gelmiştir.

Yöntem 1
Yöntem 1 / 3:
Elektronegatifliğin Temelleri

  1. 1
    Kimyasal bağların atomlar elektron paylaştığında meydana geldiğini anla. Elektronegatifliği anlamak için ilk olarak bir "bağ"ın ne olduğunu anlamak önemlidir. Bir molekül diyagramında birbirine "bağlı" olan herhangi iki atomun arasında bir bağ olduğu söylenir. Bu, her bir atomun bağa bir elektron katkıda bulunduğu iki elektron paylaştığı anlamına gelir.
    • Atomların neden elektron paylaştığı ve bağ oluşturduğu biraz bu makalenin kapsamı dışındadır. Eğer daha fazlasını öğrenmek istersen bağın temelleri hakkındaki bir makaleye göz at.
  2. 2
    Elektronegatifliğin bağdaki elektronları nasıl etkilediğini anla. İki atom bir bağda iki elektron paylaştığında, onları her zaman eşit olarak paylaşmazlar. Bir atom bağlı olduğu atomdan daha yüksek elektronegatifliğe sahip olduğunda, bağdaki kendine daha yakın iki elektronu çeker. Elektronegatifliği çok yüksek olan bir atom, elektronları diğer atomla neredeyse hiç paylaşmadan hepsini bağın kendi tarafına çekebilir.
    • Örneğin, NaCl (sodyum klorür) molekülünde, klorür atomunun elektronegatifliği oldukça yüksek ve sodyumun ise oldukça düşüktür. Böylece elektronlar klorüre doğru ve sodyumdan uzağa çekilecektir.
  3. 3
    Referans olarak bir elektronegatiflik tablosu kullan. Elektronegatiflik tablosunda, elementler periyodik bir tablodaki gibi düzenlenmiştir ancak her bir atom kendi elektronegatifliği ile belirtilmiştir. Bunlar kimya ders kitaplarında ve teknik makalelerde ve ayrıca internette bulunabilir.
    • Buradan mükemmel bir elektronegatiflik tablosuna ulaşabilirsin. Bunun, en yaygın olan Pauling elektronegatiflik ölçeğini kullandığını unutma.[2] Ancak, elektronegatifliği ölçmenin başka yolları da var ve bunlardan biri aşağıda gösterilecektir.
  4. 4
    Kolay tahminler için elektronegatiflik yönelimlerini hatırla. Elinin altında bir elektronegatiflik tablon yoksa bir atomun elektronegatiflik gücünü, normal bir periyodik tabloda nerede bulunduğuna bağlı olarak başka bir elementin atomuyla kıyaslayarak da tahmin edebilirsin. Bir sayı değeri hesaplayamayacak olsan da, 2 farklı elementin elektronegatiflikleri arasındaki farkı değerlendirebilirsin. Genel bir kural olarak:
    • Periyodik tabloda sağa gittikçe atomun elektronegatifliği artar.
    • Periyodik tabloda yukarı gittikçe atomun elektronegatifliği artar.
    • Böylece, sağ üstteki atomların elektronegatifliği en yüksek ve sol alttaki atomların elektronegatifliği en düşüktür.
    • Örneğin, yukarıdaki NaCl örneğinde klorun sodyumdan daha yüksek bir elektronegatifliğe sahip olduğunu söyleyebilirsin çünkü neredeyse sağda en üsttedir. Diğer yandan, sodyum çok soldadır ve bu yüzden daha düşük dereceli atomlardan biridir.
    Reklam

Yöntem 2
Yöntem 2 / 3:
Elektronegatiflik ile Bağları Bulmak

  1. 1
    İki atom arasındaki elektronegatiflik farkını bul. İki atom birbirine bağlandığında, elektronegatiflikleri arasındaki fark sana bağlarının özellikleri hakkında bilgi verebilir. Farkı bulmak için küçük elektronegatifliği büyük olandan çıkar.
    • Örneğin, eğer HF molekülüne bakıyorsak hidrojenin elektronegatifliğini (2,1) florün elektronegatifliğinden (4,0) çıkarırız. 4,0 - 2,1 = 1,9
  2. 2
    Eğer fark 0,5’in altındaysa bağ apolar kovalenttir. Burada, elektronlar neredeyse eşit şekilde paylaşılır. Bu bağlar, her iki ucunda da büyük yük farklılıkları olan moleküller oluşturmaz. Apolar bağların kopması çok zordur.[3] Bunun sebebi atomların elektron paylaşarak bağı kararlı hâle getirmesidir. Bu bağı kırmak için çok fazla enerji gerekir.[4]
    • Örneğin, O2 molekülünde bu tür bir bağ vardır. İki elektron aynı elektronegatifliğe sahip olduğu için aralarındaki fark 0’dır.
  3. 3
    Eğer fark 0,5 ile 1,6 arasındaysa bağ polar kovalenttir. Bu bağların bir ucunda diğerinden daha fazla elektron bulunur. Bu, molekülün elektron bulunan ucunu biraz daha negatif ve elektron bulunmayan ucunu biraz daha pozitif hâle getirir. Bu bağlardaki yük dengesizliği, molekülün başka bir atom veya molekül ile birleşmek veya bir molekülü ayırmak gibi belirli özel reaksiyonlara katılmasına izin verebilir. Bunun nedeni hâlâ reaktif olmasıdır.[5]
    • Buna iyi bir örnek H2O (su) molekülüdür. O, iki H’den daha elektronegatiftir, bu nedenle elektronları daha sıkı tutar ve molekülün tamamını O ucunda kısmen negatif ve H ucunda kısmen pozitif yapar.
  4. 4
    Eğer fark 2,0’ın üzerindeyse bağ iyoniktir. Bu bağlarda, elektronlar tamamen bağın bir ucundadır. Daha fazla elektronegatif atom negatif bir yük kazanır ve daha az elektronegatif atom pozitif bir yük kazanır. Bu tür bağlar, atomlarının diğer atomlarla iyi reaksiyona girmesine ve hatta polar moleküller tarafından çekilmesine izin verir.
    • NaCl (sodyum klorür veya tuz) buna bir örnektir. Klor o kadar elektronegatiftir ki bağdaki her iki elektronu da tamamen kendine doğru çeker ve sodyumun pozitif yüklü kalmasını sağlar.
    • NaCl, H2O (su) gibi polar bir molekül tarafından parçalanabilir. Bir su molekülünde molekülün hidrojen tarafı pozitif iken oksijen tarafı negatiftir. Tuzu suya karıştırdığında, su molekülleri tuz moleküllerini parçalayarak tuzu çözer.[6]
  5. 5
    Eğer fark 1,6 ile 2,0 arasındaysa metal aramaya çalış. Eğer bağda metal varsa bağ iyoniktir. Eğer sadece ametaller varsa bağ polar kovalenttir.
    • Periyodik tablonun sol tarafındaki ve ortasındaki atomların çoğu metaldir. Bu sayfada hangi elementlerin metal olduğunu gösteren bir tablo vardır.[7]
    • Yukarıdaki HF örneğimiz bu aralığa düşer. H ve F metal olmadığı için polar kovalent bağa sahiptir.
    Reklam

Yöntem 3
Yöntem 3 / 3:
Mulliken Elektronegatifliğini Bulmak

  1. 1
    Atomunun ilk iyonlaşma enerjisini bul. Mulliken elektronegatifliği, yukarıda kullanılan Pauling tablosundan biraz farklı bir elektronegatiflik ölçme yoludur. Belirli bir atom için Mulliken elektronegatifliğini bulmak için o atomun ilk iyonlaşma enerjisini bul. Bu, atomdan bir elektron koparmak için gereken enerjidir.
    • Bu, muhtemelen kimya referans materyallerinde araman gereken bir şey. Bu sitede kullanabileceğin güzel bir tablo var (bulmak için sayfayı aşağı kaydır).[8]
    • Örnek olarak, lityumun (Li) elektronegatifliğini bulmaya çalıştığımızı varsayalım. Yukarıdaki sitedeki tabloda ilk iyonlaşma enerjisinin 520 kJ/mol olduğunu görebiliriz.
  2. 2
    Atomun elektron ilgisini bul. Bu, negatif bir iyon oluşturmak için bir atoma bir elektron eklendiğinde kazanılan enerjinin bir ölçüsüdür. Bu da referans materyalinde araman gereken bir şey. Bu sitede göz atmak isteyebileceğin kaynaklar mevcut.
    • Lityumun elektron ilgisi 60 kJ mol-1’dir.
  3. 3
    Mulliken elektronegatiflik denklemini çöz. Enerjilerin birimleri için kJ/mol kullandığında Mulliken elektronegatifliği denklemi ENMulliken = (1.97×10−3)(Ei+Eea) + 0,19. Değerlerini denklemde yerine koy ve ENMulliken değerini bul.
    • Örneğimizde, şu şekilde çözeceğiz:
      ENMulliken = (1.97×10−3)(Ei+Eea) + 0.19
      ENMulliken = (1.97×10−3)(520 + 60) + 0.19
      ENMulliken = 1.143 + 0.19 = 1.333
    Reklam

İpuçları

  • Elektronegatifliğin birimi yoktur.
  • Pauling ve Mulliken ölçekleri dışında Allred–Rochow ölçeği, Sanderson ölçeği ve Allen ölçeği gibi diğer elektronegatiflik ölçekleri vardır. Bunların hepsinin elektronegatifliği hesaplamak için kendine ait denklemleri vardır (bazıları oldukça karmaşıklaşabilir).
Reklam

Bununla İlgili wikiHow'lar

Konuşacak Bir Şey Olmadığında Sohbet Nasıl BaşlatılırKonuşacak Bir Şey Olmadığında Sohbet Nasıl Başlatılır?
Bir Kızla Sohbet Etmeye Nasıl BaşlanırBir Kızla Sohbet Etmeye Nasıl Başlanır?
Hoşlanılan Kıza Nasıl Mesaj AtılırHoşlanılan Kıza Nasıl Mesaj Atılır?
Hoşlanılan Kızla Nasıl KonuşulurHoşlanılan Kızla Nasıl Konuşulur?
Bir Kızla Mesajlaşma Nasıl BaşlatılırBir Kızla Mesajlaşma Nasıl Başlatılır?
Mililitre (mL) Gram'a (g) Nasıl DönüştürülürMililitre (mL) Gram'a (g) Nasıl Dönüştürülür?
Karekök x'in Türevi Nasıl AlınırKarekök x'in Türevi Nasıl Alınır?
"Teşekkür"e Nasıl Karşılık Verilir"Teşekkür"e Nasıl Karşılık Verilir?
Kendini Tanıtma Konuşması Nasıl YazılırKendini Tanıtma Konuşması Nasıl Yazılır?
Bir Üçgenin Alanı Nasıl HesaplanırBir Üçgenin Alanı Nasıl Hesaplanır?
İki Nokta Arasındaki Mesafe Nasıl Bulunurİki Nokta Arasındaki Mesafe Nasıl Bulunur?
Bir Dairenin Çapı Nasıl HesaplanırBir Dairenin Çapı Nasıl Hesaplanır?
Gelecekteki Kendine Mektup Nasıl YazılırGelecekteki Kendine Mektup Nasıl Yazılır?
Bir Üçgenin Yüksekliği Nasıl BulunurBir Üçgenin Yüksekliği Nasıl Bulunur?
Reklam

Bu wikiHow makalesi hakkında

Bess Ruff, MA
Ortak yazarlar :
Çevre Bilimleri ve Yönetimi Yüksek Lisansı
Bu makaledeki ortak yazarlar Bess Ruff, MA. Bess Ruff, Florida’da Coğrafya konusunda doktora öğrencisidir. Çevre Bilimleri ve Yönetimi konusundaki Yüksek Lisansını, Santa Barbara’daki Kaliforniya Üniversitesi Bren Çevre Bilimleri ve Yönetimi Fakültesi’ndan 2016 yılında almıştır. Bu makale 2.574 defa görüntülenmiştir.
Kategoriler: Eğitim ve İletişim
Bu sayfaya 2.574 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam