Bilirubin, eski kan hücrelerinin yeni kan hücreleriyle değiştirilmesi sırasında bir yan ürün olarak üretilir. Karaciğer, bilirubinin vücuttan atılabilecek bir şekilde parçalanmasından sorumludur.[1] Kandaki bilirubin seviyelerinin yüksekliği (hiperbilirubinemi) sarılığa (cildin ve göz beyazlarının sararmasına) yol açar ve karaciğer problemlerini gösterir.[2] Birçok bebek yaşamın ilk haftasında sarılık yaşar.[3] Yetişkinlerde de karaciğer rahatsızlıklarının bir sonucu olarak bilirubin seviyeleri yükselebilir.[4] Tedaviler, bilirubin seviyesi yükselen bebekler ve yetişkinlerde farklılık gösterir. Hem yetişkinlerde hem de bebeklerde bilirubinin etkileri ve nedenleri hakkında daha fazla bilgi edinerek, rahatsızlığı en iyi şekilde tanımlayıp tedavi edebileceksin.

Kısım 1 / 2:
Bebeklerde Bilirubin Düzeylerini Düşürmek

  1. 1
    Bebeğinin hiperbilirubinemiye dair risk faktörlerini değerlendir. Yüksek bilirubin seviyelerine yol açan faktörler kalıtsal, çevresel veya diğer rahatsızlıklarla ilgili olabilir.
    • Erken doğan bebeklerin karaciğerleri yeterince gelişmediği için bilirubini işleyebilmeleri daha az olasıdır.[5]
    • ABO Uyumsuzluğu olarak bilinen, kan grubu annesinin kan grubuyla uyumsuz olan bebekler, kanlarında yüksek bilirubin seviyeleriyle doğabilirler.
    • Bebekte doğum sırasında önemli ölçüde morluklar oluşursa kırmızı kan hücrelerinin parçalanması bilirubin seviyelerini artırabilir.[6]
    • Bebeklerde iki nedenden dolayı "anne sütü sarılığı" gelişebilir: Anne sütünde belirli proteinlerin bulunması veya bebeğin yeterince süt almaması ki bu dehidrasyona neden olur.[7]
    • Bazı bebeklerde karaciğer, kan veya enzim sorunları veya bilirubin yüksekliğine yol açabilecek başka rahatsızlıklar olabilir. Ayrıca bebeklerde bilirubin yüksekliğine neden olabilecek bir enfeksiyon olabilir.[8]
  2. 2
    Bebeğini sık sık emzir. Doktorun sarılık olan bir bebeği günde 12 defaya kadar emzirmeni önerebilir. [9]
    • Memeye bağlanma ve emme sorunları bebeğin daha az anne sütü almasına neden olabileceğinden, annelerin bebeklerini beslemesine yardımcı olmak için eğitilmiş bir emzirme danışmanından yardım almayı düşün.[10]
    • Bebeği daha sık emzirmek, bilirubini ortadan kaldıran bağırsak hareketlerini teşvik edecektir.[11]
    • Emzirmenin artırılması bilirubin düzeylerini düşürmezse gittiğin çocuk doktoru seni bebeğin beslenmesini mama veya sağılmış anne sütü ile desteklemeye yönlendirebilir.[12]
  3. 3
    Çocuk doktoruna fototerapiyi danış. Fototerapi, bebeği mavi-yeşil spektrumda ışığa maruz bırakma yoluyla uygulanır.[13] Işık dalgaları bebeğin vücuduna girerek kana geçer ve burada bilirubini bebeğin vücudunun dışarı atabileceği maddelere dönüştürür.[14]
    • Bebeğe gözlerini ışıktan korumak için yumuşak göz bantları takılır. Bebeğe terapi sırasında bir bebek bezi de giydirilebilir.
    • Bebek, fototerapinin bir yan etkisi olarak muhtemelen gevşek, sık ve muhtemelen yeşilimsi dışkılayacaktır. Bu normaldir ve tedavi kesildiğinde sona ermelidir.[15]
    • Doğrudan, doğal güneş ışığı bilirubin düzeylerini düşürmeye yardımcı olabilir, ancak tedavi olarak önerilmez. Güneşe çıkıldığında hem güneş ışığına maruz kalma düzeyini hem de bebeğin vücut ısısını ölçmek ve kontrol etmek çok zordur.[16]
  4. 4
    Biliblanket kullanmayı düşün. Biliblanket; gelişmiş, fiber optik tabanlı bir fototerapi tedavisidir. [17]
    • Biliblanket, doğrudan bebeğe doğru yerleştirilen ve bebeği tamamen ışığa maruz bırakan dokuma fiber optik malzemeden üretilmiştir. Bu, tedaviyi kesintiye uğratmadan bebeğin kucağa alınmasını ve emzirilmesini sağlar.[18]
    • Bilibilanket bebeğin cildinin beyazlamasına veya kızarmasına neden olabilir, ancak bu tedavi sürecinin bir parçasıdır ve bilirubin seviyeleri düştüğünde geçer.[19]
  5. 5
    Doktorunla diğer tedaviler hakkında konuş. Sarılığa bir enfeksiyon veya kırmızı kan hücrelerinin yıkımındaki artış gibi başka bir rahatsızlık neden oluyorsa doktorun ilaçlar veya kan nakli gibi başka tedaviler önerebilir.
    Reklam

Kısım 2 / 2:
Yetişkinlerde Bilirubin Düzeylerini Düşürmek

  1. 1
    Yetişkinlerde bilirubin düzeylerini yükseltebilecek rahatsızlığı belirlemek için sağlığını değerlendir. Bilirubin üretim sisteminde üç noktadan birinde sorun yaşanabilir: Bilirubin üretiminden önce, üretim sırasında ve üretimden sonra. Bu sorunların her biri bir dizi ilgili rahatsızlıktan kaynaklanabilir:
    • Sorun bilirubin üretilmeden önce ortaya çıktığında, yetişkinlerde "unkonjuge sarılık" adı verilen rahatsızlık gelişebilir. Bu genellikle büyük bir kan pıhtısının yeniden emilmesinden veya hemolitik anemiden kaynaklanır.[20]
    • Bilirubin üretimi sırasında yetişkinlerde hepatit ve Epstein-Barr gibi virüsler, otoimmün bozukluklar ve alkol veya asetaminofen, ağızdan alınan doğum kontrol hapları ve steroidler gibi bazı ilaçların aşırı tüketimi nedeniyle sarılık görülebilir.[21]
    • Yetişkin kişide bilirubin üretiminden sonraki sorunlar nedeniyle sarılık görülürse sorun safra kesesi veya pankreasta olabilir.[22]
  2. 2
    Bir doktora görün. Sarılığın varsa kanındaki bilirubin seviyesini kontrol ettirmen iyi olur. Sarılık ciddi bir sağlık sorununun göstergesi olabilir. Genelde doktorun sarılığın nedenini bulup bu nedeni ve sarılığın komplikasyonlarını tedavi etmek için çalışır. Sarılığın kendisi genellikle tedavi edilmez. Bazen sarılığın yaygın bir belirtisi olan kaşıntıya yardımcı olması için bir ilaç verilebilir.[23] [24]
    • Sarılığa sıklıkla başka belirtiler eşlik eder ve bunlar, doktorunun hastalığın nedenini belirlemesine yardımcı olabilir:
      • Enfeksiyonun neden olduğu kısa süreli sarılığa titreme, ateş, karında rahatsızlık hissi veya grip benzeri başka belirtiler eşlik edebilir.
      • Kolestazın (safra kanallarının tıkanması) neden olduğu sarılığa kaşıntı, kilo kaybı, idrarda koyulaşma veya dışkıda hafifleme eşlik edebilir.[25]
  3. 3
    Kandaki bilirubin seviyelerinin yükselmesinden etkilenen kişinin nadir görülen bir rahatsızlığı olmadığından emin ol. Sık görülmeyen bazı bozukluklar, bilirubinin yükselmesine ve sarılığa neden olabilir.
    • Gilbert sendromu genetik bir karaciğer bozukluğudur. Hastalarda, bilirubini parçalamak için gereken karaciğer enziminin miktarında azalma görülür. Doğumdan itibaren mevcut olmasına rağmen sarılık, yorgunluk, hâlsizlik ve gastrointestinal rahatsızlık gibi belirtiler genç erişkinliğe kadar ortaya çıkmayabilir.[26]
    • Crigler-Najjar hastalığı, enzim eksikliğinden de kaynaklanan son derece nadir bir rahatsızlıktır. Bu hastalığın iki türü vardır; Arias sendromu olarak adlandırılan daha yaygın görülen türü, hastaların normal veya normale yakın bir yaşam sürmesi için tedavi edilebilir.[27]
    • Orak hücre anemisi veya diğer kan hastalıkları olan kişilerde sarılık görülme riski daha yüksektir.
  4. 4
    Alkol tüketimini sınırla. Alkol karaciğere zarar verebilir, bu da bilirubin düzeylerinin artmasına neden olabilir, bu nedenle tüketimini önerilen günlük miktarla (yaşına bağlı olarak günde 1-2 içki) sınırla. Bazı kişilere alkol tüketimini tamamen kesmeleri önerilebilir. Alkol karaciğere üç şekilde zarar verebilir:
    • Karaciğer hücrelerinde yağlanmaya neden olarak. Bu rahatsızlık karaciğer yağlanması olarak bilinir. Bu rahatsızlığa sahip olan birçok kişi belirti göstermez, belirti gösterenlerde rahatsızlık ve yorgunluk görülebilir.[28]
    • Karaciğerde zedelenmeye ve iltihaplanmaya neden olarak. Bu belirtiler alkol hepatitini işaret edebilir. Ek belirtiler arasında kusma, karın ağrısı ve ateş bulunabilir. Alkol hepatiti bazen alkolün kesilmesiyle iyileştirilebilir.[29] Buna viral hepatit veya otoimmün hepatit de neden olabilir.
    • Karaciğerin işleyişini bozarak. Karaciğer sirozu, karaciğerin ciddi şekilde zedelenmesi ve gıdaları işleme ve kandaki zararlı maddeleri uzaklaştırma yeteneğinin bozulması ile karakterizedir.[30]
  5. 5
    Sağlıklı bir kiloda kal ve sağlıklı beslen. Araştırmalar, obezitenin karaciğere alkol tüketiminden daha fazla zarar verdiğini göstermiştir.[31] Obezite çocuklarda bile karaciğer yağlanmasına neden olabilir.
    • Meyve ve sebzeler ve tam tahıllı gıdalar da dâhil olmak üzere lif oranı yüksek yiyecekler karaciğer için özellikle iyidir.[32]
    • Yağ, şeker veya tuz oranı yüksek olanlar da dâhil olmak üzere belirli yiyeceklerin karaciğere zarar verme olasılığı daha yüksektir. Karaciğere zarar verebilecek başka yiyecekler arasında kızarmış yiyecekler ve çiğ veya az pişmiş kabuklu deniz ürünleri bulunur.[33]
  6. 6
    Kendini hepatitten koru. Hepatit A, B ve C, karaciğeri olumsuz etkileyen virüslerdir. Önlemler alarak hastalığa yakalanmaktan kaçın:
    • Hepatit B aşısı doğumdan kısa bir süre sonra herkese önerilir. Hastalığa yakalanma riski yüksek olan kişilere veya yüksek riskli bölgelere seyahat edenlere Hepatit A aşısı önerilir.
    • Dünyada hepatit oranlarının yüksek olduğu bölgelere seyahat ediyorsan ülkenden ayrılmadan önce aşı ol.
    • Hepatit, damardan uyuşturucu kullanımı ve korunmasız cinsel ilişki gibi riskli davranışlar yoluyla da bulaşabilir.[34]
  7. 7
    İlaç kullanırken dikkatli ol. Reçetesiz satılan ağrı kesici ilaçlar ve kolesterol düşürücü ilaçlar, antibiyotikler ve anabolik steroidler gibi yaygın olarak kullanılan reçeteli ilaçlar da dâhil olmak üzere bazı ilaçların toksik hepatite neden olabileceğini unutma. Karaciğerine zarar verebilecek ilaçlar alıp almadığından emin değilsen doktorunla konuş.
    • Karaciğer sağlığını ve işlevini iyileştirdiği düşünülen bazı alternatif ilaçların aslında karaciğer hasarıyla ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Alternatif ilaçlar almadan önce doktoruna danış. Karaciğerine zarar verebilecek yaygın olarak kullanılan bitkiler arasında yeşil çay[35] , kava biberi, karakafes, ökse otu, Chaparral ve takke otu bulunur.[36]
    • İlaçların parçalanmasından karaciğer sorumludur ve bu süreçte bunların karaciğere zarar vermesi olasıdır. Asetaminofen karaciğere zarar verebilecek, reçetesiz satılan en yaygın ilaçtır.[37]
    Reklam

Bununla İlgili wikiHow'lar

Mastürbasyon Bağımlılığı Nasıl BırakılırMastürbasyon Bağımlılığı Nasıl Bırakılır?
Yüzden Nasıl Kilo VerilirYüzden Nasıl Kilo Verilir?
Kasık Mantarı Nasıl Tedavi EdilirKasık Mantarı Nasıl Tedavi Edilir?
Vajinal Enfeksiyonlar İlaçsız Nasıl Tedavi EdilirVajinal Enfeksiyonlar İlaçsız Nasıl Tedavi Edilir?
Penisteki Mantar Enfeksiyonu Nasıl Tedavi EdilirPenisteki Mantar Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?
Regl Dönemi Nasıl Erken BitirilirRegl Dönemi Nasıl Erken Bitirilir?
Yeni Bir Dövmeye Nasıl Bakım YapılırYeni Bir Dövmeye Nasıl Bakım Yapılır?
Ayak Parmağının Kırıldığı Nasıl Anlaşılır?
Vajinadaki Koku Hızlıca Nasıl GiderilirVajinadaki Koku Hızlıca Nasıl Giderilir?
Boğaz Kaşıntısı Nasıl GeçirilirBoğaz Kaşıntısı Nasıl Geçirilir?
2 Hafta İçinde Göbek Yağı Nasıl Eritilir2 Hafta İçinde Göbek Yağı Nasıl Eritilir?
Göğüsteki Süt Üretimi Nasıl DurdurulurGöğüsteki Süt Üretimi Nasıl Durdurulur?
Reklam
  1. http://www.babycenter.com/404_what-do-lactation-consultants-do-and-how-do-i-find-one_8876.bc
  2. https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001559.htm
  3. http://emedicine.medscape.com/article/973629-treatment#d8
  4. http://newborns.stanford.edu/PhototherapyFAQs.html
  5. http://www.med.umich.edu/1libr/pa/umphototherapy.htm
  6. http://www.med.umich.edu/1libr/pa/umphototherapy.htm
  7. http://www.nwh.org/community-health-resources/postpartum-guide/taking-care-baby/jaundice/
  8. http://www.med.umich.edu/1libr/pa/umphototherapy.htm
  9. http://www.med.umich.edu/1libr/pa/umphototherapy.htm
  10. http://www.med.umich.edu/1libr/pa/umphototherapy.htm
  11. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic-Adult-Jaundice-Hyperbilirubinemia
  12. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic-Adult-Jaundice-Hyperbilirubinemia
  13. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic-Adult-Jaundice-Hyperbilirubinemia
  14. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic-Adult-Jaundice-Hyperbilirubinemia
  15. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003479.htm
  16. http://www.merckmanuals.com/home/liver-and-gallbladder-disorders/manifestations-of-liver-disease/cholestasis
  17. https://rarediseases.org/rare-diseases/gilbert-syndrome
  18. http://patient.info/doctor/crigler-najjar-syndrome
  19. http://www.liverfoundation.org/abouttheliver/info/alcohol/
  20. http://www.liverfoundation.org/abouttheliver/info/alcohol/
  21. http://www.liverfoundation.org/abouttheliver/info/alcohol/
  22. http://www.medscape.com/viewarticle/804014
  23. http://www.liverfoundation.org/education/liverlowdown/ll0813/healthyfoods/
  24. http://www.liverfoundation.org/education/liverlowdown/ll0813/healthyfoods/
  25. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-problems/basics/prevention/con-20025300
  26. http://www.today.com/health/five-surprising-herbs-can-damage-your-liver-1D79828098
  27. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1071652/
  28. http://patients.gi.org/topics/medications-and-the-liver/

Bu wikiHow makalesi hakkında

Laura Marusinec, MD
Ortak yazarlar :
Tıp Doktoru
Bu makaledeki ortak yazarlar Laura Marusinec, MD. Dr. Laura Marusinec Wisconsin’de yer alan ve Amerika’da uzmanlıkta daha kalifiye olunduğunu gösteren Board Sertifikası’na sahip bir Çocuk Doktoru’dur. Doktorluk derecesini 1995 yılında Medical College of Wisconsin Tıp Fakültesi’nden almıştır.
Kategoriler: Sağlık
Bu sayfaya 890 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam