‘Baş dönmesi’ tabiri herkes için farklı anlam ifade eder. Belirtiler muğlak olduğu ve buna birçok farklı unsur neden olabildiği için baş dönmesini geçirmek için deneme yanılma yapmak gerekebilir. Neyse ki baş dönmesi genelde ciddi bir şeyden kaynaklanmaz ve bunu genellikle basit ev çözümleriyle geçirebilirsin. Bu makalede deneyebileceğin birkaç farklı stratejiden bahsedeğiz. Ancak bu yöntemleri denedikten sonra baş dönmen hâlâ geçmiyorsa muayene olup baş dönmenin sebebini bulmak ve nasıl tedavi edilebileceğini anlamak için bir doktora görün.

Yöntem 1 / 3:
Hızlı Yöntemler Denemek

  1. 1
    Otur veya uzan. Baş dönmesi veya sersemlik hissi genellikle ayakta durduğun ya da dolaştığın sırada gelir. İlk baş dönmesi veya sersemlik hissi belirtisinde hemen bir yere otur veya uzan. Bu genellikle baş dönmesi hissini gidermeye yardımcı olur ve düşme ihtimaline karşı güvende olmanı sağlar. Tökezlememek ve kendini incitmemek için yavaşça ve dikkatli bir şekilde hareket et.[1]
    • Sersemlik hissediyorsan başını bacaklarının arasına alarak oturmayı dene. Bu, beyne giden kan akışını artırır. Ayaklarını kaldırıp uzanmak da aynı sonucu elde etmeni sağlar.[2]
    • 1 ila 2 dakika veya baş dönmesi geçene kadar oturur veya uzanır konumda kal. Başka bir sersemlik devresinin başlamaması için yavaşça kalk.
    • Vertigodan yakınıyorsan (sen ve çevren sabit olsa bile düşüyormuşsun ya da oda dönüyormuş hissi) başın bir yastık ya da minder üzerinde olacak şekilde uzan. Bu, sırtüstü düz uzanmaktan daha etkili olacaktır.
  2. 2
    Bir bardak su iç. Baş dönmesi genellikle dehidrasyondan (susuz kalmak) kaynaklanır. Dehidrasyon gün içinde yeterli su içmemekten veya egzersiz sırasında veya sonrasında su almamaktan kaynaklanabilir. Ayrıca kusma, ishal veya ateşe neden olan ve dolasıyla çok fazla sıvı kaybettiğin bir hastalıktan muzdaripsen de baş dönmesi görülebilir. Baş dönmesi biraz hafifledikten sonra daha fazla su ve başka sıvılar alman gerekir.[3]
    • Çok su içmekte zorlanıyorsan enerji içeceği, az şekerli sıcak çay, çorba ve et suyu veya seyreltilmiş meyve suyu gibi diğer sıvıları tüketmeye çalış.
    • Baş dönmeni daha kötüleştirebileceği için alkol ya da kafein alma.
  3. 3
    Tatlı ya da tuzlu bir şeyler ye. Baş dönmesi bazen kan şekerinin düşmesinden kaynaklanabilir.[4] Baş dönmesi gelince hemen tercihen karbonhidrat veya şeker içeriği yüksek hızlı bir atıştırmalık yemeyi dene. Bir parça çikolata veya muz işe yarayabilir.
    • Kan basıncın düşerse de sersemlik hissedebilirsin. Sorumlunun düşük kan basıncı olduğunu düşünüyorsan bisküvi gibi tuzlu bir şeyler ye. Bir spor içeceği de işe yarayacaktır. [5]
  4. 4
    Gözlerini belli bir noktaya odakla. Birçok dansçı kendi etrafında dönerken baş dönmesini önlemek için gözlerini belli bir noktaya sabitler.[6] Aynı teknik ani baş dönmesi yaşayan kişiler tarafından da kullanılabilir, özellikle de baş dönmesi taşıt tutmasından kaynaklanıyorsa.[7]
    • Tavandaki bir çatlak veya yerdeki bir toz tanesi gibi belli bir noktaya odaklanmak duyularının vücudunun sana söylediğinin aksine aslında dönmediğini algılamasına yardımcı olabilir.
    • Arabada ya da vapurda taşıt tutması hissediyorsan uzakta ya da ufukta bir nokta ara. Bu, beynin ve gözlerin arasındaki, sersemlik ve hasta hissetmene neden olabilecek kafa karıştırıcı sinyalleri azaltmana yardımcı olabilir.
    • Maalesef, baş dönmenin sebebine bağlı olarak, bu mümkün olmayabilir. Bazı vertigo türleri tek bir noktaya odaklanmayı zorlaştıran istemsiz göz hareketleriyle ilişkilidir.[8]
  5. 5
    Yavaşca ve derin nefes al. Baş dönmesi bazen bir panik atak belirtisi olabilir. Genellikle panik ataklar sırasında tam nefes alamıyormuş gibi hissedersin. Ancak sorun genellikle çok hızlı nefes almaya çalışmandır.[9] Böyle bir durum söz konusuysa yavaş ve derin nefesler almaya çalış. Bu sakinleşmene ve baş dönmesi hissinin hafiflemesine yardımcı olabilir.[10]
    • Burnundan ya da büzdüğün dudaklarından yavaşça nefes almayı dene. Yardımcı olursa her nefes aldığında ya da verdiğinde 5'e hatta 10'a kadar saymaya çalış.
    • Elini kaburganın tam altına, beline koy. Nefes aldığında havayı belin genişleyecek ve ellerini dışarı itecek şekilde ciğerlerine çek. Nefes verdiğinde belinin tekrar düzleştiğini hisset. Bunu 3-10 kere ya da daha sakin hissedene ve baş dönmesi geçene kadar yap.
  6. 6
    Parlak ışıklardan ve diğer göz yorucu kaynaklardan kaçın. Baş dönmen varsa parlak ışıklardan veya televizyon ya da dizüstü bilgisayar ışığından uzak durmaya çalış. Parlak ışık gözlerini yorabilir ya da yön duygunu kaybetmene ve baş dönmenin daha kötüleşmesine neden olabilir.[11]
    • Karanlık bir odada oturmaya ya da uzanmaya çalış veya baş dönmen geçene kadar bir iki dakika gözlerini kapat. Dışarıdaysan güneş gözlüğü kullan.
    • Okumak ya da yakından bakarak çalışmak gibi gözünü yorabilecek diğer şeylerden sakın.
  7. 7
    Vertigo için Epley manevrası uygula. Epley manevrası vertigo belirtilerini gidermekte kullanılabilen bir baş ve boyun çevirme egzersizidir. Epley manevrası vertigoya neden olan kalsiyum kristal kalıntılarını iç kulakta artık bu belirtilere neden olmayacağı bir alana kaymaya zorlar. Epley manevrası uygulamak için:[12]
    • Otur ve başını sorunlu kulak yönünde 45 derecelik yatay açıyla döndür.
    • Yatay konumda uzan, başını 45 derecelik açıyla döndürülmüş şekide tutmaya devam et. Bu pozisyonu bir iki dakika koru. Vertigonun azaldığını hissedeceksin.
    • Başını sorunsuz kulak yönünde 90 derecelik açıyla döndür. Sorunsuz kulağının üzerine yan yat. Şimdi yere bakıyor olmalısın.
    • Bu konumda kal. Bir vertigo atağı daha yaşayabilirsin ama bu da bir dakika içinde geçmelidir.
    • Yavaşça oturur konuma geç.
    Reklam

Yöntem 2 / 3:
Uzun Vadeli Çözümler Bulmak

  1. 1
    Kan basıncı değişimlerini önlemek için yavaş hareket et. Baş dönmesine meyilliysen ani hareketler yapmaman önemlidir çünkü çok hızlı hareket etmek kan basıncını alt üst edebilir. Dikkatli hareketler düşme riskini de azaltacaktır. Otururken veya ayağa kalkarken yavaş ve dikkatli hareket etmen ve mümkünse tırabzan gibi sabit bir yüzeye tutunman gerekir.[13]
    • Sabah kalkarken aşama aşama kalk. Öncelikle yatağında yavaşça oturur konuma geçmeli, ardından ayaklarını yere koymalısın. Yavaşça ayağa kalkmadan önce biraz durup rahatla ve nefes al.
    • Oturur konumdayken ayağa kalkacaksan önce bacaklarını esnet. Bu, kan dolaşımını harekete geçirir ve baş dönmesi hissini en aza düşürür.
    • Gerekliyse ekstra denge için bir bastonla yürü.
  2. 2
    Günlük sıvı alımını artır. Dehidrasyon kan basıncını etkileyebilir ve baş dönmesi belirtilerine neden olabilir. Günde 6 ila 8 bardak su içerek dehidrasyondan kaçın. Ancak bir kez dehidre olduysan bir spor içeceği içmeyi dene. Bu içeceklerdeki elektrolitler hızla su ihtiyacını yeniden karşılamana yardımcı olabilir ve saf sudan daha iyi iş görebilir. Ayrıca kan basıncın düşükse daha fazla tuz alımı da faydalı olabilir.[14]
    • Böbrek ya da kalp hastalığı gibi, içebileceğin sıvı miktarını etkileyen bir sağlık sorunun varsa sıvı alımını artırmadan önce doktorunla konuş.
  3. 3
    Hastaysan iyice dinlen. Baş dönmesi veya sersemlik hissi soğuk algınlığı veya grip gibi bazı viral hastalıkların genel belirtilerindendir. Viral bir hastalıkla mücadele ederken bol bol dinlenmek daha hızlı iyileşmene ve baş dönmesi hissini azaltmaya yardımcı olur.[15]
  4. 4
    Tetikleyicileri belirlemeye yardımcı olması için baş dönmesi günlüğü tut. Kulağa tuhaf gelebilir ama ani baş dönmelerinin kaydını tutarak baş dönmeni tetikleyen unsurları tespit edip ileride bunlardan kaçınabilirsin.[16]
    • Örneğin baş dönmenin nedeni açlık, hızlı ayağa kalkmak veya çok sıcak suyla yıkanmak olabilir. Baş dönmeni tetikleyen unsurları bulursan ileride baş dönmesinin önünü kesebilirsin.
    • Ani bir baş dönmesi gelince, belirtilerinin ve bunları ne zaman yaşadığının kısa açıklamalarını yaz. Ne (ve en son ne zaman) yedin, ani baş dönmesi başladığında hangi pozisyondaydın, başka belirtiler yaşadın mı şeklindeki ilgili olabilecek diğer detayları da yaz.
    • Baş dönmesinin ne kadar deem ettiğini ve ne kadar şiddetli olduğunu not et. Şiddeti takip etmek için tutarlı bir ölçeklendirme kullan (örneğin, en şiddetlisi 5 olmak üzere 1 ila 5 arasında değişen).
  5. 5
    Düz ayakkabılar giy. Ani baş dönmesi atakları yaşıyorsan topuklu ayakkabılar senin için en iyi seçenek olmayabilir. Düz ayakkabılar beyninin vücudunun duruşunu algılamasına yardım eder ve bu sayede vücudunun dengede kalmasını sağlar. Düz ayakkabılar giymek aynı zamanda, baş dönmesinden ötürü düşecek olursan bileğini incitmeni de önler.[17]
    • Özellikle de ıslak ya da buzlu yüzeylerde yürüyeceksen, koymayı engellemek için iyi tabanlı ayakkabılar giy.
  6. 6
    Düşme riskini azaltmak için ortamını uygun hâle getir. Baş dönmesinin neden olduğu en büyük endişelerden biri bu his yüzünden düşüp yaralanmaktır. Baş dönmesine eğilimliysen tökezleyebilir ya da bayılabilirsin. Baş dönmesinden muzdaripsen bu gibi bir durumun yaşanma olasılığını en aza indirmek için evini ve iş ortamını buna uygun hâle getirmen gerekir.[18]
    • Ani baş dönmesi sırasında ayağına takılıp düşmene neden olabilecek elektrik kablolarını kaldır. Sıklıkla yürüdüğün yerlerin ortasında tabure ya da kahve sehpası gibi alçak cisimleri bulundurmaktan kaçın.
    • Beyninin karanlıkta yön duygusunu yitirmesini önlemek için gece lambaları kullan.
    • Ayaklarının konum ve duruştaki değişimleri algılamasını zorlaştıran kalın halılardan kaçın.
    • Banyo küveti ve banyonun zemininde kaymayı önleyici mat kullan.
    • Koridor, banyo ya da merdiven aralığı gibi yerlere tutamak yaptırmayı düşün.
  7. 7
    Taşıt tutması ilacı al. Taşıt tutması için olan ilaçlar vertigoyla bağlantılı baş dönmesi belirtilerini gidermeye yardımcı olabilir. Reçetesiz satılan hareket hastalığı ilaçlarından alabilirsin veya doktorun sana daha güçlü bir ilaç yazabilir. Akut (ciddi) baş dönmen varsa veya baş dönmen henüz başlamışken ilaçlar yardımcı olabilir ancak bunları 7 günden uzun kullanma ve mutlaka doktoruna danış. [19] Sık kullanılan taşıt tutması ilaçları ve genellikle önerilen dozajlar şunlardır:
    • Promethazin. Doktorun ilacı günde 3 veya 4 kez 12,5 ila 25 mg dozda ağız yoluyla (hap şeklinde) veya rektal yoldan (fitil) almanı önerebilir.
    • Dimenhidrinat (Dramamine). Doktorun 6 saatte bir 50 mg almanı önerebilir. Tablet, sıvı ve fitil formu bulunan dimenhidrinat muhtemelen piyasadaki en popüler antiemetik (kusma karşıtı) ve mide bulantısı giderici ilaçtır.
    • Meklizin (Bonine). Doktorun ilacı 6 saatte bir 25 mg dozda almanı önerebilir. Meklizin 12 yaş ve altındaki çocuklar tarafından kullanılmamalıdır çünkü güvenli olduğu henüz ispatlanmamıştır.[20]
    • Difenhidramin (Benadryl). Doktorun ilacı 4 ila 6 saatte bir 12,5 ila 25 mg almanı önerebilir. Kızarıklık ve kaşınmayı gidermek için daha çok antihistamin olarak kullanılan difenhidramin taşıt tutmasını iyileştirmekte sıkça kullanılır ve kolayca bulunabilir.[21]
  8. 8
    Dolaşımını etkileyen maddelerden kaçın. Baş dönmesi genellikle tansiyonun düşmesinden kaynaklanır, bu nedenle kafein, tütün, alkol ve yasadışı uyuşturucular gibi dolaşım sistemini etkileyen madde alımını kısıtla ya da hiç kullanma.[22]
    • Bazı ilaçlar da baş dönmesi ve sersemlik yan etkilerine neden olabilir. Aldığın bir ilacın sendeki belirtilere neden olduğunu düşünüyorsan doktorunla konuş. Doktorun ilacın dozunu ayarlayabilir ya da alternatif bir tedaviye geçiş yapabilir.[23]
  9. 9
    Ani baş dönmelerin sık ya da şiddetliyse doktorunu gör. Baş dönmesi bazen daha ciddi bir rahatsızlığın belirtisi olabilir.[24] Çok sık veya uzun süreli baş dönmesi atakları yaşıyorsan doktoruna görünmen iyi olur. Doktorun altta yatan nedeni belirleyip bunu tedavi edebilir, ani baş dönmelerin ortadan kaybolabilir ya da daha az sık ve ya daha az şiddetliye dönüşebilir. Baş dönmesi şunların belirtisi olabilir:
    • Labirentit, iyi huylu pozisyonel baş dönmesi (BPPV) veya Meniere hastalığı gibi bir iç kulak rahatsızlığı.
    • Travma Sonrası Stres Bozukluğu (PSTD) gibi bir anksiyete bozukluğu.
    • Atrial fibrilasyon gibi bir kalp ritmi rahatsızlığı.
    • Postural Taşikardi Sendromu (POTS) veya başka bir dolaşım bozukluğu.
    • Senkop (beyne yetersiz kan akışı nedeniyle bayılma).
    • Beyin hasarı, beyin tümörü, felç ya da epilepsi gibi nörolojik bir sorun.
    Reklam

Yöntem 3 / 3:
Ev Tedavileri

  1. 1
    Vertigo ve mide bulantısını azaltmak için zencefili dene. Çok fazla yeni araştırma olmasa da bazı eski çalışmalar zencefilin vertigo belirtilerini azaltabileceğini göstermektedir. Ayrıca mideni rahatlatabilir ve ani başdönmelerinin yaygın bir yan etkisi olan mide bulantısını azaltabilir.[25] Bir daha ani baş dönmesi hissettiğinde bir bardak zencefil çayı yudumlamayı ya da zencefilli gazoz içmeyi dene.
    • Zencefil takviyelerini kapsül olarak da alabilirsin. Genel olarak uygulanan doz günde 1-4 defa 250 mg'dır. Doktorun en etkili doz hakkında daha fazla tavsiye verebilir.
    • Başka bir seçenek zencefilli şeker yemek ya da eğer tadı çok yoğun gelmiyorsa ufak bir parça taze kök zencefil çiğnemektir.
  2. 2
    Doktoruna demir takviyesi alma konusunu sor. Baş dönmen demir eksikliği anemisinin bir belirtisiyse demir takviyesi alman gerekebilir. Yorgunluk, nefes darlığı ve başağrısı gibi diğer anemi belirtilerine dikkat et. Anemik olabileceğini düşünüyorsan demir takviyesi almaya başlamadan önce doktoruna danış. [26]
    • Demir seviyelerini et, fasulye, yeşil yapraklı sebzeler, kurutulmuş meyveler ve demirle zenginleştirilmiş kahvaltılık gevrekler yiyerek de iyileştirebilirsin.
    • Aneminin bir çok türü vardır ve demir desteği her zaman doğru tedavi olmayabilir. Doktorun tahlil sonuçlarına göre B-12 takviyesi, kan nakli ya da bağışıklık sistemini baskılayacak ilaçlar verebilir.[27]
  3. 3
    Doğal vertigo tedavisi olarak gingko biloba al. Ginkgo biloba takviyeleri ginko ağacının yapraklarından elde edilen özütten yapılır.[28] Çalışmalar ginko bilobanın iç kulak sorunlarından kaynaklanan vertigo için etkili bir tedavi olabileceğini gösteriyor.[29] Özellikle kan incelticiler, aksiyete ilaçları yada diğer antidepresanlarla, diyabet ilaçlarıyla ve ibuprofen (Motrin) gibi ağrı kesicilerle etkileşime girebileceği için ginko almadan önce doktoruna danış.
    • Ginko bilobanın yaygın yan etkileri arasında başağrısı, kalp çarpıntısı, mide bozulması, kabızlık ve cillte kızarıklar gelir. Maalesef bazı kişilerde baş dönmesini da kötü hâle getirebilir.
  4. 4
    Meniere hastalığın varsa Pycnogenol kullan. Pycnogenol çam ağacı kabuğundan elde edilen bir özütten yapılan bir takviyedir. Bazı klinik deneylere göre vertigo, çalkantı ve işitme sorunları da (tinnitus ve işitme kaybı gibi) dâhil Meniere hastalığı belirtilerini azalatabilir. [30] Pycnogenol'ün senin için güvenli ve etkili olup olmayacağını doktoruna sor.
    • Pycnogenol'ü eczanenin vitamin ve takviyeler kısmında ya da İnternet'ten alabilirsin.
    • Pycnogenol bazı kişilerde baş dönmesini daha kötü hâle getirebilir. Başağrısı, mide bozulması, nefeste koku ve ağız yaraları yan etkileri arasındadır. [31]
    • Eğer diyabet, hepatit, kanama bozukluğu ya da otoimmün hastalık gibi sağlık sorunların varsa Pycnogenol almadan önce doktorunla konuş. Bu, belirtileri daha kötü hâle getirebilir ya da aldığın diğer ilaçlarla iyi etkileşime girmeyebilir.
    Reklam

Uyarılar

  • Baş dönmesi yaşıyorsan merdivene tırmanmak, makine kullanmak veya araba sürmek gibi senin ve başkalarının güvenliğini tehlikeye atacak aktivitelerden kaçın.
Reklam

Bununla İlgili wikiHow'lar

Yüzden Nasıl Kilo VerilirYüzden Nasıl Kilo Verilir?
Mastürbasyon Bağımlılığı Nasıl BırakılırMastürbasyon Bağımlılığı Nasıl Bırakılır?
Penisteki Mantar Enfeksiyonu Nasıl Tedavi EdilirPenisteki Mantar Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?
Vajinal Enfeksiyonlar İlaçsız Nasıl Tedavi EdilirVajinal Enfeksiyonlar İlaçsız Nasıl Tedavi Edilir?
Kasık Mantarı Nasıl Tedavi EdilirKasık Mantarı Nasıl Tedavi Edilir?
Vajinadaki Koku Hızlıca Nasıl GiderilirVajinadaki Koku Hızlıca Nasıl Giderilir?
Sigara Nasıl İçilir?
Uyuşturucu Testinden Kısa Sürede Nasıl GeçilirUyuşturucu Testinden Kısa Sürede Nasıl Geçilir?
Yeni Bir Dövmeye Nasıl Bakım YapılırYeni Bir Dövmeye Nasıl Bakım Yapılır?
Boğaz Kaşıntısı Nasıl GeçirilirBoğaz Kaşıntısı Nasıl Geçirilir?
Sol Koldaki Ağrının Kalpten Olup Olmadığı Nasıl AnlaşılırSol Koldaki Ağrının Kalpten Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
2 Hafta İçinde Göbek Yağı Nasıl Eritilir2 Hafta İçinde Göbek Yağı Nasıl Eritilir?
Regl Dönemi Nasıl Erken BitirilirRegl Dönemi Nasıl Erken Bitirilir?
Ayak Parmağının Kırıldığı Nasıl Anlaşılır?
Reklam
  1. https://www.uofmhealth.org/health-library/hypvn#tp2790
  2. https://www.healthinaging.org/a-z-topic/dizziness/lifestyle
  3. https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/home-epley-maneuver
  4. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dizziness/diagnosis-treatment/drc-20371792
  5. https://www.uofmhealth.org/health-library/dizzi#aa12564
  6. https://www.uofmhealth.org/health-library/dizzi#aa12564
  7. https://balanceanddizziness.org/help-yourself/health-diary/
  8. https://health.clevelandclinic.org/feeling-unsteady-what-you-should-know-about-balance-problems/
  9. https://health.clevelandclinic.org/feeling-unsteady-what-you-should-know-about-balance-problems/
  10. https://www.aafp.org/afp/2005/0315/p1115.html
  11. http://www.drugs.com/mtm/bonine.html
  12. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a682539.html#other-uses
  13. https://www.uofmhealth.org/health-library/dizzi#aa12564
  14. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dizziness/symptoms-causes/syc-20371787
  15. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003093.htm
  16. https://www.aafp.org/afp/2007/0601/p1689.html
  17. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anemia/symptoms-causes/syc-20351360
  18. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anemia/diagnosis-treatment/drc-20351366
  19. https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-ginkgo/art-20362032
  20. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4099171/
  21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20657537/
  22. https://medlineplus.gov/druginfo/natural/1019.html#Safety

Bu wikiHow makalesi hakkında

Luba Lee, FNP-BC, MS
Ortak yazarlar :
Tıbbi Değerlendirme Kurulu
Bu makaledeki ortak yazarlar Luba Lee, FNP-BC, MS. Luba Lee, Tenesse’de yer alan ve Amerika’da uzmanlıkta daha kalifiye olunduğunu gösteren Board Sertifikası’na sahip bir Aile Hemşiresi’dir. Hemşirelikte Yüksek Lisans derecesini 2006 yılında Tennessee Üniversitesi’nden almıştır. Bu makale 163.554 defa görüntülenmiştir.
Kategoriler: Sağlık
Bu sayfaya 163.554 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam