Bir özet paragrafı, okuyucuya büyük metin hakkında önemli bilgiler vermelidir. Ödev olarak kısa bir hikâye ya da bir roman için bir özet paragrafı yazabilirsin. Ya da akademik bir metin veya ilmî bir makale için bir özet paragrafı yazabilirsin. Bir özet paragrafına başlamak için asıl metni bir taslak hâlinde düzenlemeye başla. Ardından, sağlam bir açılış cümlesi oluştur ve kısa fakat bilgilendirici, güzel bir özet paragrafı üret.

Kısım 1 / 3:
Özet Paragrafını Tasarlamak

  1. 1
    Asıl metin üzerine notlar al. Asıl metni okuyarak ve gözden geçirerek başla. Asıl metni anahtar kelimeleri ve önemli ifade ve noktaları not ederek işaretle. Sana önemli gelen cümleleri vurgula ya da altını çiz. Asıl metindeki konu cümlesininin yanında metnin ana fikrini ya da temasını not et. Konu cümlesi, metindeki ana konuyu ya da fikri içerecektir.[1]
    • Eğer uzun bir metin üzerinde çalışıyorsan her paragraf için metnin kenar boşluklarında kısa bir taslak oluştur. Özete anahtar kelimeleri ya da noktaları dâhil et. Sonrasında bu notları özet paragrafında kullanabilirsin.
  2. 2
    Asıl metnin ana fikrini özetle. Asıl metnin ana fikrini ya da fikirlerini özetleyecek bir-iki cümle yaz. Bunu kısa ve öz tut. Kendine, “Yazar bu metinde ne demek istiyor? Metnin ana fikri ya da teması ne?” sorularını sor.[2]
    • Örneğin, eğer asıl metin olarak F. Scott Fitzgerald’ın Muhteşem Gatsby kitabını kullanıyorsan “arkadaşlık”, “sosyal statü”, “varlık” ve “karşılıksız aşk” gibi birkaç tema ya da fikir listeleyebilirsin.
  3. 3
    Metinden birkaç destekleyici örnek ekle. Ana fikri yazdıktan sonra asıl metinden ana fikri destekleyecek birkaç örnek aktar. Bunlar metinden ya da metindeki sahnelerden alıntılar olabilir. Ayrıca destekleyici örnek olarak metinden önemli bir anı ya da pasajı seçebilirsin.[3]
    • Bu destekleyici örnekleri listele ve her örnekte neler olduğunu not ederek bunları kısaca özetle. Sonrasında özet paragrafında bu örneklere atıfta bulunabilirsin.
    Reklam

Kısım 2 / 3:
Güçlü Bir Açılış Cümlesi Oluşturmak

  1. 1
    Yazarı, başlığı ve yayın tarihini dâhil et. Özet paragrafının ilk satırı asıl metnin yazarını, başlığını ve yayın tarihini belirtmelidir. Ayrıca bunun roman, kısa hikâye ya da makale gibi ne tür bir metin olduğunu da belirtmelisin. Bu, okuyucuya asıl metinle ilgili temel bilgileri hemen sunacaktır.[4]
    • Örneğin, “F. Scott Fitzgerald’ın Muhteşem Gatsby (1925) romanında…” şeklinde başlayabilirsin.
    • Eğer bir makalenin özetini yazıyorsan “Nancy Kerr’in “İnterseksüalite” (2001) makalesine göre…” şeklinde başlayabilirsin.
  2. 2
    Bildiren fiil kullan. Özet paragrafının ilk satırında “öne sürmek”, “iddia etmek”, “ileri sürmek”, “savunmak”, veya “üzerinde durmak” gibi güçlü bir bildirme fiili bulunmalıdır. Ayrıca, “açıklamak”, “ele almak”, “örneklemek”, “sunmak”, “ifade etmek” gibi fiilleri de kullanabilirsin. Bu, özet paragrafının girişini açık ve net hâle getirecektir.[5]
    • Örneğin, şöyle yazabilirsin: “F. Scott Fitzgerald Muhteşem Gatsby (1925) romanında … konusunu ele alıyor.”
    • Bir makale için şunu yazabilirsin: “Nancy Kerr, “İnterseksüalite nedir?” (2001) makalesinde, … iddia ediyor.”
  3. 3
    Asıl metindeki ana fikri tanımla. Açılış cümlesini metindeki ana temayı ya da fikri dâhil ederek bitir. Daha sonrasında, özetin geri kalanında bu ana tema ya da fikirle bağdaşan destekleyici noktaları dâhil edebilirsin.[6]
    • Örneğin, “Muhteşem Gatsby (1925) romanında, F. Scott Fitzgerald gizemli milyoner Jay Gatsby’nin trajik şahsiyetini komşusu Nick Carraway’in gözünden sunuyor.” yazabilirsin.
    • Bir makale için, “Nancy Kerr, “İnterseksüalite nedir?” (2001) makalesinde, akademik çevrelerde interseksüaliteye karşı büyüyen ilginin göz ardı edildiğini iddia ediyor.” yazabilirsin.
    Reklam

Kısım 3 / 3:
İyi Bir Özet Paragrafı Yazmak

  1. 1
    Kim, ne, nerede ve neden sorularını cevapla. Asıl metinde kimin ele alındığını ya da tartışıldığını dikkate al. Neyin ele alındığı ya da tartışıldığı hakkında düşün. Eğer ilgili ise metnin nerede geçtiğinden bahset. Son olarak, yazarın asıl metindeki mevzuyu neden ele aldığını veya tartıştığını belirle.[7]
    • Örneğin, eğer Muhteşem Gatsby hakkında yazıyorsan romandaki iki ana karakteri (Jay Gatsby ve komşusu/anlatıcı Nick Carraway) ele al. Ayrıca kısaca romanda neler olduğuna, romanın nerede geçtiğine ve Fitzgerald’ın bu iki karakterin hayatlarını neden incelediğine odaklanmalısın.
  2. 2
    Elinde bir ila üç tane destekleyici kanıt bulunsun. Özet paragrafının çok uzun olmasını istemediğin için bir ila üç tane destekleyici nokta belirlemeyi hedefle. Açılış cümleni desteklemesi için metinden alıntılar veya fikirlerin yanında metindeki olayları da kullan.
    • Örneğin, eğer bir makaleyi ele alıyorsan destekleyici noktalar olarak yazarın makaledeki anahtar argümanlarını kullanabilirsin. Eğer bir roman ya da kısa hikâyeyi ele alıyorsan destekleyici noktalar olarak hikâyedeki anahtar olayları kullanabilirsin.
  3. 3
    Asıl metni özetlemek için kendi kelimelerini kullan. Asıl metni kopyalama ya da değiştirerek yazma. Özette kendi kelimelerini kullan. Doğrudan alıntı yapmanın haricinde asıl metindeki aynı dili ya da kelime seçimini kullanmaktan kaçın.[8]
    • Özet paragrafının basit bir şekilde asıl metindeki önemli bilgileri ifade etmesi gerektiğini aklına bulundur. Özet paragrafında metin hakkında bir görüş ya da argüman belirtmene gerek yok. Bu, yazındaki ayrı bir paragrafta ya da bölümde yapılabilir.
  4. 4
    Özeti kısa ve öz tut. Bir özet paragrafı altı ila sekiz cümleden daha uzun olmamalı. Özet paragrafının taslağını tamamladıktan sonra onu baştan sonra oku ve kısa ve öz olacak şekilde yeniden düzenle. Lüzumsuz ya da mükerrer gözüken cümle ya da ifadeleri çıkar.
    • Özet paragrafı hakkında geri bildirim almak için onu ayrıca bir öğretmene ya da arkadaşına gösterebilirsin. Bu kişiden, özet paragrafının metindeki önemli bilgileri kısa ve net şekilde ifade edip etmediğini öğren.
    Reklam

Bununla İlgili wikiHow'lar

Konuşacak Bir Şey Olmadığında Sohbet Nasıl BaşlatılırKonuşacak Bir Şey Olmadığında Sohbet Nasıl Başlatılır?
Hoşlanılan Kıza Nasıl Mesaj AtılırHoşlanılan Kıza Nasıl Mesaj Atılır?
Bir Kızla Sohbet Etmeye Nasıl BaşlanırBir Kızla Sohbet Etmeye Nasıl Başlanır?
Hoşlanılan Kızla Nasıl KonuşulurHoşlanılan Kızla Nasıl Konuşulur?
Mililitre (mL) Gram'a (g) Nasıl DönüştürülürMililitre (mL) Gram'a (g) Nasıl Dönüştürülür?
Bir Üçgenin Alanı Nasıl HesaplanırBir Üçgenin Alanı Nasıl Hesaplanır?
Yüzde Artışı Nasıl HesaplanırYüzde Artışı Nasıl Hesaplanır?
Varyans Nasıl HesaplanırVaryans Nasıl Hesaplanır?
Standart Sapma Nasıl HesaplanırStandart Sapma Nasıl Hesaplanır?
İki Nokta Arasındaki Mesafe Nasıl Bulunurİki Nokta Arasındaki Mesafe Nasıl Bulunur?
Bir Doğrunun Denklemi Nasıl BulunurBir Doğrunun Denklemi Nasıl Bulunur?
Nasıl Ders ÇalışılırNasıl Ders Çalışılır?
Kısa Bir Kendini Tanıtma Yazısı Nasıl YazılırKısa Bir Kendini Tanıtma Yazısı Nasıl Yazılır?
Ses Nasıl Kalıcı Olarak KalınlaştırılırSes Nasıl Kalıcı Olarak Kalınlaştırılır?
Reklam

Bu wikiHow makalesi hakkında

Stephanie Wong Ken, MFA
Ortak yazarlar :
Yaratıcı Yazarlık Yüksek Lisansı
Bu makaledeki ortak yazarlar Stephanie Wong Ken, MFA. Stephanie Wong Ken, Portland State Üniversitesi’nden Yaratıcı Yazarlık alanında Yüksek Lisans derecesine sahiptir.
Kategoriler: Eğitim ve İletişim
Bu sayfaya 104 defa erişilmiş.

Bu makale işine yaradı mı?

Reklam